Umowa o dzieło

autor: adwokat Wojciech Rudzki

Ostatnia aktualizacja w dniu 12 października 2025 roku

Umowa o dzieło to umowa, na podstawie której wykonawca (przyjmujący zamówienie) zobowiązuje się wykonać dzieło dla zamawiającego. Wykonawca jest rozliczany z wykonania dzieła (umowa rezultatu), a nie ze starań podjętych w celu wykonania tego dzieła. Umowa o dzieło może dotyczyć nie tylko wykonania rzeczy materialnych (np. naprawa samochodu, wykonanie mebli), ale także rzeczy niematerialnych (np. wykonanie grafiki komputerowej, skład książki lub ebooka). Umowa o dzieło to bardzo często zawierana umowa, dlatego warto wiedzieć jakie są prawa i obowiązki stron tej umowy, a także czym różni się od innych podobnych umów (w tym umowy zlecenie i umowy o pracę). Po przeczytaniu tego artykułu poznasz odpowiedzi m.in. na następujące pytania:

• na czym polega umowa o dzieło?
• jakie są prawa i obowiązki zamawiającego dzieło?
• jakie są prawa i obowiązki wykonawcy (przyjmującego zamówienie)?
• w jakiej formie powinna zostać zawarta umowa o dzieło i jaką powinna mieć treść?
• kiedy można odstąpić od umowy o dzieło?
• czym różni się umowa o dzieło od umowy zlecenie i umowy o pracę?

Na czym polega umowa o dzieło?

Umowa o dzieło jest jedną z umów uregulowanych przepisami Kodeksu cywilnego (art. 627-646 Kodeksu cywilnego). W ramach umowy o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła, a zamawiający zobowiązuje się do zapłaty wynagrodzenia za jego wykonanie (art. 627 Kodeksu cywilnego). Z tego powodu, umowa o dzieło jest umową wzajemną – oznacza to, że wykonawca za wykonanie dzieła będzie oczekiwał świadczenia ze strony zamawiającego w postaci zapłaty wynagrodzenia. Różne sposoby ustalenia wysokości wynagrodzenia w umowie o dzieło omówimy w dalszej części tego artykułu.

Przepisy Kodeksu cywilnego nie określają wprost czym jest dzieło (nie definiują tego pojęcia). W związku z tym, przyjmuje się, że dzieło jest rezultatem (skutkiem) działań przyjmującego zamówienie podjętych w celu wykonania powierzonego mu zamówienia. O dziele będziemy mogli mówić dopiero wtedy, gdy rezultat pracy jego wykonawcy będzie samoistny, a praca związana z realizacją dzieła zostanie zakończona. Oznacza to, że dzieło będzie istniało niezależnie od dalszych działań wykonawcy (np. nie przestanie istnieć, jeżeli wykonawca zaprzestanie swoich działań).

Z tego powodu, umowę o dzieło zawiera się w celu uzyskaniu określonego rezultatu o materialnej lub niematerialnej postaci. W przypadku takiej umowy oceniamy rezultat (skutek) działań podejmowanych przez wykonawcę, nie oceniamy jego starań podjętych celem osiągnięcia umówionego rezultatu (skutku). Umowę o dzieło zawieramy na przykład w celu wykonywania mebli kuchennych na wymiar, czy naprawy samochodu. Z punktu widzenia zamawiającego nie jest istotne, czy stolarz starał się wykonać zamówione meble, mechanik usiłował naprawić samochód. Zamawiający jest zainteresowany wyłącznie rezultatem działań podjętych celem wykonania umówionego dzieła (np. poprawnym wykonaniem mebli przez stolarze, czy skutecznym naprawieniem samochodu przez mechanika). 

Nastawienie na osiągnięcie określonego rezultatu odróżnia umowę o dzieło od umowy o pracę oraz od umowy zlecenia. Celem umowy zlecenia jest również uzyskanie konkretnego efektu przez dającego zlecenie, przy czym w przypadku umowy zlecenia w pierwszej kolejności pod uwagę brana jest staranność w podejmowaniu działań przez zleceniobiorcę. W związku z tym, możliwe jest poprawne wykonanie umowy zlecenia połączone z brakiem osiągnięcia określonego rezultatu. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku umowy o pracę – jest ona nastawiona na stałe wykonywanie zadań konkretnego rodzaju (świadczenie pracy), a bez gwarancji na uzyskanie oczekiwanego efektu tej pracy.

W jakiej formie można zawrzeć umowę o dzieło?

Przepisy Kodeksu cywilnego nie wymagają zachowania żadnej określonej formy dla skutecznego zawarcia umowy o dzieło. W związku z tym, umowa o dzieło może więc być zawarta w każdej formie, a nawet w sposób dorozumiany (np. poprzez przystąpienie do wykonania dzieła).

Strony umowy o dzieło mogą zawrzeć taką umowę w każdej formie dopuszczonej przez przepisy prawa, to jest w formie:

• ustnej
• dokumentowej
• pisemnej
• pisemnej z urzędowo poświadczoną datą (datą pewną), pisemnej z podpisami notarialnie lub urzędowo poświadczonymi
• aktu notarialnego

Kto może zawrzeć umowę o dzieło?

Umowa o dzieło może być zawarta pomiędzy dowolnymi podmiotami prawa. Stronami umowy mogą więc być zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne (np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna), a także tzw. “ułomne” osoby prawne (np. spółka jawna, wspólnota mieszkaniowa).

Umowa o dzieło nie musi być zawarta z udziałem osób prowadzących działalność gospodarczą. W związku z tym może być zawarta w różnych konfiguracjach osobowych jeżeli chodzi o udział podmiotów profesjonalnych (przedsiębiorców):

• pomiędzy dwoma przedsiębiorcami
• pomiędzy przedsiębiorcą i konsumentem (W tym wypadku przepisy prawa przewidują szczególną ochronę dla konsumentów, kwestię tą omówimy w dalszej części tergo artykułu)
• pomiędzy dwoma osobami niebędącymi przedsiębiorcami

Jaką treść powinna mieć umowa o dzieło?

Podstawowa treść umowy o dzieło powinna zawierać:

1. oznaczenie stron umowy o dzieło (dane stron umowy o dzieło oraz adresy ich zamieszkania lub siedziby)
2. przedmiot umowy o dzieło (wykonania jakiego dzieła ma dotyczyć umowa o dzieło)
3. określenie wynagrodzenia za wykonanie dzieła
4. wskazanie terminów rozpoczęcia i zakończenia prac nad dziełem przez wykonawcę
5. podpis zamawiającego oraz podpis wykonawcy

Podpisując umowę o dzieło warto wprowadzić do jej treści dodatkowe postanowienia, na przykład:

• możliwość odstąpienia od umowy w innych przypadkach niż przewidziane w Kodeksie cywilnym (omówimy je w dalszej części tego artykułu)
• określenie zasad odpowiedzialności za wykonanie dzieła oraz kar umownych
• sposób przeprowadzenia rozliczeń między stronami umowy o dzieło (w jakiej formie zostanie przekazane wynagrodzenie, w jakim terminie, na jaki rachunek bankowy, czy zostanie przekazane w ratach)
• ustalenie osoby odpowiedzialnej za dostarczenie materiałów potrzebnych do wykonania dzieła (czy zakupi je zamawiający, czy wykonawca, w jaki sposób będą one rozliczane, co się stanie z pozostałą częścią materiałów)

Jakie są prawa i obowiązki stron umowy o dzieło?

Jakie prawa ma przyjmujący zamówienie w ramach umowy o dzieło?

Umowa o dzieło przewiduje liczne prawa i obowiązki przyjmującego zamówienie (wykonawcy). 

Prawo do wynagrodzenia

Podstawowym prawem przyjmującego zamówienie wynikającym z umowy o dzieło prawo do otrzymania wynagrodzenia (zapłaty) za wykonanie dzieła. Prawo to wynika to wynika z wzajemnego charakteru umowy o dzieło.

Jeżeli dzieło ma być oddawane częściami (np. stolarz co miesiąc będzie przekazywał zamawiającemu część mebli mebel albo ilustrator co dwa tygodnie będzie oddawał kilka ilustracji do książki), a strony w umowie ustaliły, że rozliczenie za te części będzie również następowało osobno (a nie zbiorczo po wykonaniu wszystkich), wykonawca będzie miał prawo żądać od zamawiającego wynagrodzenia po oddaniu każdej z części dzieła z osobna. 

Zapłata wynagrodzenia, a brak wykonania dzieła

Pomimo niewykonania dzieła, może żądać zapłaty wynagrodzenia określonego w umowie o dzieło, jeżeli:

1. przyjmujący zamówienie był gotów wykonać dzieło, jednakże jego wykonanie napotkało przeszkodę z przyczyn leżących wyłącznie po stronie zamawiającego (np. niedostarczenie potrzebnych materiałów lub projektów technicznych przez zamawiającego, brak otrzymania przez zamawiającego odpowiednich pozwoleń niezbędnych do wykonania dzieła, brak współpracy ze strony zamawiającego, uniemożliwiający dokonanie niezbędnych ustaleń dotyczących dzieła) – prawo to wynika z art. 639 Kodeksu cywilnego
2. dzieło zostało zniszczone albo uszkodzone w związku z wadliwością materiału dostarczonego przez zamawiającego lub w wyniku wykonania dzieła według jego wskazówek, mimo że przyjmujący zamówienie uprzedził zamawiającego, że tak może się stać (w tym wypadku zamawiający narzucił jednak wykonawcy sposób wykonania dzieła, nie zważając na jego zastrzeżenia, że wykonanie dzieła na podstawie takich materiałów / w ramach tego sposobu może powodować zniszczenie lub uszkodzenie dzieła), prawo to wynika z art. 641 § 2 Kodeksu cywilnego
3. zamawiający bez uzasadnionej przyczyny odstąpił od umowy o dzieło przed ukończeniem dzieła, prawo to wynika z art. 644 Kodeksu cywilnego

W każdym z wymienionych powyżej przypadków zamawiający ma możliwość odliczenia tego, co wykonujący zamówienie oszczędził z powodu braku wykonania dzieła. Możliwość odliczenia dotyczy pomniejszenia zapłaty przyjmującego zamówienie o koszt niezakupionych materiałów czy narzędzi, dojazdów do miejsca wykonania dzieła, czy wynagrodzeń, które należałyby się pracownikom wykonawcy, gdyby dzieło zamówione w ramach umowy o dzieło miało zostać ukończone. 

Rodzaje wynagrodzenia w umowie o dzieło

Wynagrodzenie w umowie o dzieło można określić na różne sposoby. Podstawowy model to wskazanie kwoty, która będzie należała się wykonawcy za wykonanie całego dzieła. Nie ma również przeszkód, żeby określić wynagrodzenie poprzez wskazanie podstaw do jego wyliczenia (np. w zależności od zużytych materiałów, ilości godzin poświęconych na wykonanie dzieła przy przyjęciu określonej stawki).

Nawet jeśli strony w umowie o dzieło całkowicie pominą kwestię wynagrodzenia (nie określiły go w żaden z opisanych wyżej sposobów), wykonawcy będzie należało się “zwykłe” wynagrodzenie za dzieło “tego rodzaju” (art. 628 § 1 Kodeksu cywilnego). Oznacza to, że wykonawca powinien otrzymać typowe wynagrodzenie za wykonanie tego, co zamawiający mu zlecił. Jeżeli zamawiający polecił wykonanie mebli kuchennych na wymiar, wykonawca powinien otrzymać typowe wynagrodzenie należne za wykonanie zamówionych mebli. Taki mechanizm ustalania wynagrodzenia wchodzi w grę wyłącznie, jeżeli pojawią się wątpliwości co do tego, jakie wynagrodzenie należy się wykonawcy za wykonanie dzieła.

Jeśli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia należnego za wykonanie umowy o dzieło (ponieważ np. dzieło jest nietypowe i nie ma do czego go porównać albo gdy wykonawca przy jego wykonaniu musiał dokonać licznych dodatkowych czynności), to zgodnie z art. 628 § 1 Kodeksu cywilnego przyjmującemu zamówienie należy się zapłata odpowiadająca uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie.  “Uzasadniony nakład pracy” to czynności typowe i niezbędne do prawidłowego wykonania zamówionego dzieła, które trzeba podjąć, żeby dzieło w ogóle powstało. “Inne nakłady przyjmującego zamówienie” to z kolei koszty, które były związane bezpośrednio z wykonywaniem dzieła. Należy do nich zaliczyć np. koszty materiałów, koszty dojazdu, koszty zabezpieczenia miejsca wykonywania dzieła. W sytuacjach spornych wynagrodzenie zostanie ustalone przez sąd w ramach sprawy o zapłatę. Najczęściej nastąpi to w oparciu o opinię biegłego sądowego powołanego w toku sprawy. 

W przypadku umowy o dzieło Kodeks cywilny opisuje kilka sposobów ustalania wynagrodzenia należnego za wykonanie dzieła:

1. wynagrodzenie ryczałtowe (określone kwotowo z góry)
2. wynagrodzenie kosztorysowe (określone poprzez zestawienie planowanych prac i kosztów ich wykonania)
3. wynagrodzenie ustalone w inny sposób (np. poprzez połączenie wynagrodzenia ryczałtowego i kosztorysowego)
4. wynagrodzenie ustalone przez sąd w zwykłej wysokości lub odpowiadające wykonanej pracy (w przypadku braku określenia, jakie wynagrodzenie będzie należne wykonawcy)

Wynagrodzenie ryczałtowe

W przypadku wynagrodzenia ryczałtowego w umowie o dzieło, wysokość wynagrodzenia określa się z góry w treści umowy o dzieło przez podanie kwoty należnej wykonawcy za wykonanie dzieła. Należy się ono przyjmującemu zamówienie bez względu na rzeczywiście poniesione koszty wykonania dzieła. W ramach takiej umowy o dzieło nie powinna również zachodzić potrzeba prowadzenia rozliczeń dotyczących ilości wykorzystanych materiałów lub zakresu wykonanej pracy. 

Taki sposób określenia wynagrodzenia w umowie o dzieło jest najlepszy z punktu widzenia zamawiającego, ponieważ oznacza dla niego pewność kosztów. Ryzyko ustalenia zbyt niskiej ceny obciąża przyjmującego zamówienie. Zgodnie z art. 632 § 1 Kodeksu cywilnego, przyjmujący zamówienie nie może domagać się podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. W związku z przewidzeniem wynagrodzenia ryczałtowego szkodę może ponieść wyłącznie wykonawca dzieła. 

Od zasady niezmienności wynagrodzenia ryczałtowego istnieje jeden wyjątek. Zgodnie z art. 632 § 2 Kodeksu cywilnego, jeśli nastąpiła zmiana stosunków, której nie dało się przewidzieć, a realizacja zamówienia groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt albo rozwiązać umowę o dzieło. Zmiana stosunków musi być zdarzeniem zewnętrznym, niezależnym i niemożliwym do przewidzenia przez strony umowy o dzieło. Jako przykład takiej zmiany można podać znaczną, nagłą i zaskakującą zmianę stawek podatkowych albo stawek celnych. W takim przypadku brak dostosowania wynagrodzenia należnego wykonawcy będzie powodował, że nie tylko utraci on dochód z dzieła, ale także będzie musiał do niego dość dużo dołożyć. Po wykonaniu dzieła okaże się więc, że nie tylko nie było warto się go podejmować, ale też, że w związku z jego podjęciem, zmniejszeniu uległ majątek przyjmującego zamówienie.  

Wynagrodzenie kosztorysowe

Wynagrodzenie kosztorysowe w umowie o dzieło polega na zestawieniu planowanych prac i kosztów ich przeprowadzenia. W trakcie wykonywania umowy zarządzenie właściwego organu państwowego może jednak zmienić wysokość cen lub stawek obowiązujących do tej pory w obliczeniach kosztorysowych. W praktyce chodzi o zmianę stawek celnych albo podatkowych, a także o wprowadzenie cen urzędowych na określone towary. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 692 Kodeksu cywilnego, umówione wynagrodzenie może podlegać zmianie na żądanie każdej ze stron umowy o dzieło (wykonawcy lub zamawiającego) – może chodzić nie tylko o jego podwyższenie, ale także o jego zmniejszenie. Nie dotyczy to jednak poniesionych już kosztów materiałów lub robocizny, zanim doszło do zmiany cen lub stawek. 

Jeśli podczas wykonywania umowy o dzieło zaszła konieczność przeprowadzenia prac, które nie zostały uwzględnione w zestawieniu planowanych prac, rozliczenie umowy o dzieło jest uzależnione od tego, kto sporządził zestawienie prac. Zgodnie z art. 632 § 2 Kodeksu cywilnego, jeśli zrobił to zamawiający, wykonawca może żądać odpowiedniego podwyższenia wynagrodzenia o wartość prac, które nie zostały uwzględnione w zestawieniu. Jeżeli dokonał tego wykonawca, może on żądać podwyższenia wynagrodzenia tylko wtedy, gdy mimo zachowania należytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności dodatkowych prac. Stanie się tak np. gdy potrzeba wykonania prac dodatkowych wynikła już w trakcie prowadzenia prac nad dziełem (np. gdy w związku z jedną z prac dopiero doszło do odkrycia potrzeby wykonania drugiej). 

Wykonawca nie może jednak żądać podwyższenia wynagrodzenia, jeżeli wykonał dodatkowe prace bez zgody zamawiającego (art. 630 § 2 Kodeksu cywilnego). Samowola wykonawcy i jego samodzielne decydowanie o przeprowadzanych pracach nie mogą wpływać na majątek zamawiającego. Jeżeli wykonawca zauważy potrzebę przeprowadzenia dodatkowych prac niezbędnych do zrealizowania umowy o dzieło, powinien od razu poinformować o tym zawiadamiającego i razem z nim ustalić, czy prace będą przeprowadzane (art. 634 Kodeksu cywilnego). W przeciwnym wypadku wykonawca musi liczyć się z tym, że może nie otrzymać wynagrodzenia za przeprowadzenie dodatkowych prac. 

Jeżeli z powodów opisanych powyżej zachodzi konieczność podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego oraz jeżeli podwyższenie wynagrodzenia kosztorysowego ma być znaczne, zamawiający ma prawo odstąpić od umowy o dzieło (odstąpienie od umowy o dzieło z tego powodu omówimy w dalszej części tego artykułu). Możliwość taką przewiduje art. 631 Kodeksu cywilnego. Odstąpienie od umowy o dzieło z tego powodu musi jednak nastąpić niezwłocznie. Dodatkowo zamawiający musi zapłacić wykonawcy odpowiednią część umówionego wynagrodzenia – wynagrodzenia za prace, które zostały dotychczas wykonane.

Prawo do współpracy z zamawiającym

Wykonawca przy tworzeniu dzieła ma prawo oczekiwać współpracy z zamawiającym. Jest to związane z tym, że przyjmujący zamówienie nie w każdym przypadku będzie w stanie zrealizować umowę o dzieło całkowicie samodzielnie (to jest bez jakiegokolwiek udziału zamawiającego).

Zgodnie z art. 640 Kodeksu cywilnego, jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a mimo to zamawiający nie współdziała w wykonaniu dzieła, wykonawca ma prawo wyznaczyć zamawiającemu termin na rozpoczęcie współdziałania z tym zastrzeżeniem, że jeżeli mimo upływu terminu zamawiający dalej będzie bierny, to wykonawca będzie mógł odstąpić od umowy. W przeciwnym wypadku wykonywanie dzieła przeciągałoby się w nieskończoność. 

W przypadku odstąpienia od umowy z tego powodu, wykonawca będzie mógł żądać zapłaty wynagrodzenia za prace wykonane przed odstąpieniem od umowy, a dodatkowo żądać naprawienia szkody poniesionej z powodu braku wykonania dzieła. 

Prawa autorskie wykonawcy dzieła

Innym rodzajem praw przysługujących wykonawcy dzieła są prawa autorskie. W przypadku części umów o dzieło ich zrealizowanie może prowadzić do powstania utworu w rozumieniu prawa autorskiego. Wykonawca dzieła będzie osobą uprawnioną z praw autorskich co do tego dzieła. Należy przy tym pamiętać, że prawami autorskimi są zarówno prawa autorskie osobiste, jak również majątkowe prawa autorskie.

Autorskie prawa osobiste to m.in. prawo do autorstwa utworu, czyli bycia rozpoznawanym jako twórca dzieła. W szczególności autorskie prawo osobiste dotyczy podpisywania utworu swoim imieniem i nazwiskiem. Wykonanie dzieła nie może więc łączyć się z przeniesieniem praw autorskich osobistych, ponieważ mimo oddania dzieła zamawiającemu wciąż jego twórcą nie będzie zamawiający. 

Autorskie prawa majątkowe to prawa do czerpania korzyści finansowych z utworu (dzieła). Pozwala między innymi na sprzedaż dzieła bądź udostępnienie go do korzystania za opłatą. Autorskie prawa majątkowe można przenieść na zamawiającego, który może następnie przenieść je na inne osoby. 

Przeniesienie całości lub części praw autorskich majątkowych na zamawiającego w związku z wykonaniem dzieła może stanowić dodatkowy element umowy o dzieło. W ramach umowy o dzieło możliwe jest także upoważnienie do wykonywania części lub wszystkich autorskich praw osobistych w imieniu wykonawcy (prawa te są niezbywalne, ale można upoważnić inną osobę do wykonywania wszystkich lub części tych praw w imieniu wykonawcy, czyli autora utworu).

Prawo żądania odbioru materiału 

Jeżeli w trakcie wykonywania dzieła przyjmujący zamówienie zmarł bądź z jakichś przyczyn stał się niezdolny do pracy, a strony umówiły się, że wyłącznie ten przyjmujący zamówienie ma wykonać dzieło, wykonanie dzieła nie będzie już możliwe. W takim przypadku umowa o dzieło ulegnie rozwiązaniu. Skutek taki przewiduje art. 645 § 1 Kodeksu cywilnego.

W przypadku, gdy materiał potrzebny do wykonania dzieła był własnością wykonawcy, a dzieło zostało częściowo wykonane i przedstawia dla zamawiającego pewną wartość ze względu na cel umowy, przyjmujący zamówienie (gdy stał się niezdolny do pracy) lub jego spadkobierca (gdy przyjmujący zamówienie zmarł) może żądać, żeby zamawiający odebrał częściowo wykonane dzieło oraz pozostałą część materiału w stanie, w jakim się znajduje (art. 645 § 2 Kodeksu cywilnego). Konsekwencją skierowania takiego żądania jest obowiązek zapłaty wartości pozostałego materiału oraz odpowiedniej części wynagrodzenia za częściowo wykonane dzieło.

Obowiązki przyjmującego zamówienie

Obowiązek wykonania i wydania dzieła

Umowa o dzieło zobowiązuje przyjmującego zamówienie przede wszystkim do wykonania i wydania dzieła zamawiającemu. Może tego dokonać sam lub skorzystać z pomocy innych osób. Może także zlecić innym osobom wykonanie dzieła, będzie on jednak ponosił odpowiedzialność za działania tych osób tak jak za własne działania.

Umowa o dzieło może jednak przewidywać, że dzieło musi zostać wykonane osobiście przez przyjmującego zamówienie. Jeśli w takim przypadku wykonawca umrze bądź stanie się niezdolny do pracy, umowa ta ulegnie rozwiązaniu (art. 645 § 1 Kodeksu cywilnego).

Obowiązek stosowania się do wskazówek zamawiającego

Umowa o dzieło powinna określać sposób, w jaki ma ono zostać wykonane. Jeśli umowa o dzieło nie zawiera szczegółowych regulacji w tym zakresie, wykonawca może wykonać dzieło wedle swojej najlepszej wiedzy i zgodnie z wybranym przez siebie sposobem. Wykonawca nie ma obowiązku stosowania się do wskazówek zamawiającego.

Jeżeli jednak zamawiający oczekuje wykonania umowy o dzieło z uwzględnieniem wydawanych przez niego poleceń (udzielanych wskazówek), wykonawca może zastosować się do zaleceń zamawiającego, uprzedzając go jednak, że istnieje ryzyko zniszczenia lub uszkodzenia dzieła (jeżeli oczywiście faktycznie ono istnieje). Jeśli dojdzie w takiej sytuacji do zniszczenia lub uszkodzenia dzieła, wykonawca będzie mógł żądać całości wynagrodzenia od zamawiającego. Ryzyko związane z naciskami przechodzi w takim przypadku na zamawiającego (art. 641 § 2 Kodeksu cywilnego).

Obowiązki dotyczące materiałów potrzebnych do wykonania dzieła

Do wykonania dzieła często potrzebne są odpowiednie materiały, narzędzia oraz inne środki (np. projekty, pomiary). Umowa o dzieło powinna określać, kto jest zobowiązany do dostarczenia materiałów i środków potrzebnych do realizacji zamówienia. Przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują bezwzględnie obowiązujących zasad w tym zakresie. 

Wykonawca powinien ocenić przydatność dostarczonego przez zamawiającego materiału. Jeśli okaże się, że dostarczony materiał jest nieprzydatny do prawidłowego wykonania dzieła lub pojawią się inne okoliczności utrudniające wykonanie dzieła zgodnie ze sztuką, wykonawca powinien niezwłocznie powiadomić o tym zamawiającego oraz wstrzymać się z realizacją dzieła do czasu osiągnięcia porozumienia z zamawiającym co do sposobu jego wykonania (art. 634 Kodeksu cywilnego).

W zakresie materiałów potrzebnych do wykonania dzieła wykonawca dzieła ma także obowiązek:

1. użycia materiałów dostarczonych przez zamawiającego w odpowiedni sposób (tj. zgodnie z ich przeznaczeniem i w sposób pozwalający na wykonanie dzieła), złożenia rachunku z wykorzystanych materiałów (w formie dowolnej) oraz zwrotu ich niezużytej części (najpóźniej z chwilą wydania dzieła) – obowiązek taki wynika z art. 633 Kodeksu cywilnego
2. zwrotu materiału dostarczonego przez zamawiającego i wydania dzieła w razie odstąpienia przez niego od umowy o dzieło lub powierzenia wykonywania innej osobie – obowiązek taki wynika z art. 636 § 2 Kodeksu cywilnego
3. zwrotu zamawiającemu niewykorzystanego materiału w przypadku rozwiązania umowy o dzieło z powodu niezdolności do pracy
4. zmiany sposobu wykonywania dzieła na żądanie zamawiającego, jeżeli dzieło jest wykonywane w sposób wadliwy (niewłaściwy) albo sprzeczny z umową o dzieło – obowiązek taki wynika z art. 636 § 1 Kodeksu cywilnego

Prawa zamawiającego

Z przepisów dotyczącym umowy o dzieło wynikają także liczne prawa i obowiązki dla zamawiającego. Część z nich została już opisana przy okazji analizowania praw i obowiązków wykonawcy dzieła. W ramach umowy o dzieło, zamawiający ma prawo do:

1. żądania zmiany umówionego wynagrodzenia, jeśli w czasie wykonywania dzieła, w związku z wydaniem zarządzenia właściwego organu państwowego nastąpiła zmiana wysokości cen lub stawek
2. oczekiwania od wykonawcy użycia materiałów dostarczonych przez niego w odpowiedni sposób (potrzebny do wykonania dzieła), złożenia rachunku z ich zużycia oraz zwrotu ich niezużytej części
3. oczekiwania niezwłocznego zawiadomienia przez wykonawcę o tym, że dostarczony materiał nie nadaje się do realizacji dzieła albo o wystąpieniu innych okoliczności, które mogą utrudnić prawidłowe wykonanie dzieła
4. odliczenia tego, co wykonujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła w przypadku, gdy dzieło nie zostanie wykonane
5. odstąpienia od umowy o dzieło, jeśli zaszła konieczność znacznego podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego za zapłatą wykonawcy odpowiedniej części wynagrodzenia
6. odstąpienia od umowy o dzieło przed upływem terminu wykonania dzieła bez wyznaczania terminu dodatkowego, jeżeli wykonawca tak bardzo opóźnia się z rozpoczęciem lub zakończeniem dzieła, że obiektywnie nie jest prawdopodobne, że uda mu się je wykonać w terminie umówionym
7. wezwania wykonawcy do zmiany sposobu realizacji dzieła i wyznaczenia mu do tego odpowiedniego terminu oraz odstąpienia od umowy po upływie tego terminu lub powierzenia wykonania przedmiotu umowy innej osobie, jeżeli wykonawca nie zastosuje się do wezwania
8. żądania od wykonawcy zwrotu materiału dostarczonego przez zamawiającego i wydania dzieła w razie odstąpienia od umowy lub powierzenia wykonania innej osobie

Prawa określone w pkt 5-8 powyżej zostaną szerzej omówione w dalszej części tego artykułu, gdzie będziemy omawiać sposoby zakończenia umowy o dzieło. 

Obowiązki zamawiającego

W związku z zawarciem umowy o dzieło zamawiający ma obowiązek:

1. odebrać dzieło od zamawiającego
2. zapłacić wykonawcy wynagrodzenie za wykonane dzieło (w zależności od umowy – jednorazowo bądź po oddaniu przez wykonawcę poszczególnych jego części)
3. zapłacić wynagrodzenie wykonawcy mimo niewykonania umowy, jeśli wykonawca chciał wykonać dzieło, ale nie uczynił tego z winy zamawiającego
4. zapłacić wynagrodzenie wykonawcy lub jego część, gdy dzieło uległo zniszczeniu lub uszkodzeniu w związku z wadliwością materiału dostarczonego przez zamawiającego albo w związku z wykonaniem dzieła zgodnie z jego wskazówkami, jeśli wykonawca uprzedził go o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia dzieła
5. podnieść wynagrodzenie należne wykonawcy, jeśli podczas wykonywania umowy o dzieło zaszła potrzeba przeprowadzenia dodatkowych, nieprzewidzianych wcześniej prac (w przypadku wynagrodzenia kosztorysowego)
6. podnieść wynagrodzenie należne wykonawcy, jeżeli na skutek nieprzewidzianej zmiany stosunków wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą (w przypadku wynagrodzenia ryczałtowego)
7. współpracować z przyjmującym zamówienie, jeśli jest to niezbędne do wykonania dzieła
8. odebrać od wykonawcy materiał do wykonania dzieła po rozwiązaniu umowy o dzieło, jeśli materiał do niego należał, a dzieło częściowo wykonane ma dla niego jakąś wartość (za zapłatą wykonawcy wartości materiału lub części wynagrodzenia)

Kiedy można odstąpić od umowy o dzieło?

W jakiej formie powinno być złożone oświadczenie o odstąpieniu od umowy o dzieło?

Jeżeli umowa o dzieło została zawarta w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, dla odstąpienia wystarczy zachowanie formy dokumentowej (art. 77 § 2 Kodeksu cywilnego). Forma dokumentowa to złożenie oświadczenia postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie. Przykładem formy dokumentowej będzie sms albo e-mail. 

Jeżeli umowa o dzieło została zawarta w innej formie szczególnej (np. aktu notarialnego albo w formie z podpisem notarialnie poświadczonym), oświadczenie o odstąpieniu od umowy powinno zostać złożone w formie pisemnej (art. 77 § 1 Kodeksu cywilnego).

Kiedy wykonawca może odstąpić od umowy o dzieło?

Wykonawca oraz zamawiający powinni ze sobą współpracować w celu wykonania umowy o dzieło. Współpraca ta może polegać na dokonaniu uzgodnień, dostarczeniu rzeczy (materiałów) lub udzieleniu zezwoleń.

Zgodnie z art. 640 Kodeksu cywilnego, wykonawca dzieła ma prawo odstąpić od umowy o dzieło, gdy do jego wykonania potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a zamawiający odmawia takiej współpracy. Przed złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy o dzieło wykonawca powinien wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z zagrożeniem, że po jego bezskutecznym upływie będzie mógł od umowy odstąpić. Termin ten jest czasem przeznaczonym na zreflektowanie się zamawiającego. 

Kiedy zamawiający może odstąpić od umowy o dzieło?

Bez przyczyny aż do czasu ukończenia dzieła przez wykonawcę 

Zamawiający może w każdej chwili bez podania przyczyny odstąpić od umowy o dzieło, jeśli dzieło nie zostało jeszcze ukończone. Tym samym, tak długo jak trwają prace nad dziełem, tak długo zamawiający może się rozmyślić i zrezygnować z wykonania dzieła przez wykonawcę. Możliwość taką przewiduje art. 644 Kodeksu cywilnego.

W takim przypadku zamawiający powinien zapłacić wykonawcy ustalone wcześniej wynagrodzenie. Zamawiający może jednak odliczyć od wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy to, co wykonujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła (np. niezakupione materiały, narzędzia, wynagrodzenie, które należałoby się pracownikom lub podwykonawcom).

Opóźnienie wykonawcy z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła

Zamawiający ma prawo odstąpienia od umowy o dzieło, jeśli wykonujący zamówienie opóźnia się z jego rozpoczęciem lub wykończeniem do tego stopnia, że oceniając sytuację obiektywnie nie jest prawdopodobne, żeby je ukończył we właściwym czasie. Możliwość taką przewiduje art. 635 Kodeksu cywilnego. Z doświadczenia naszej kancelarii adwokackiej wynika, że jest to bardzo częsty przypadek odstąpienia od umowy o dzieło przez zamawiającego. 

Przyczyny opóźnienia mogą być zależne od wykonawcy (zawinione) albo niezależne od wykonawcy (niezawinione). Bez znaczenia dla odstąpienia jest jednak to, z jakiej przyczyny wykonujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła. Przyczyny te nie mogą jednak dotyczyć zamawiającego – trudno wymagać od wykonawcy, żeby wykonał dzieło, skoro zamawiający obiecał dostarczyć materiały, których nie przekazał. 

“Właściwy czas” to zarówno czas określony w umowie o dzieło jako termin jego ukończenia, jak również termin wyznaczony przez zamawiającego już po upływie tego terminu. Ważne, by termin ten był realny do zachowania. Odstąpienie od umowy o dzieło jest możliwe nawet po upływie tych terminów, ponieważ ich upływ nie blokuje uprawnienia do odstąpienia. 

Wykonywanie dzieła w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową o dzieło

Jeśli przyjmujący zamówienie wykonuje dzieło w sposób wadliwy (niewłaściwy) albo sprzeczny z umową o dzieło (gdy ustalono sposób wykonania dzieła), zamawiający może wezwać wykonawcę do zmiany sposobu wykonywania oraz wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. “Odpowiedni termin” to taki termin, w trakcie którego wykonawca zdąży się zastosować do uwag zamawiającego i zmienić sposób wykonywania dzieła.  Jeżeli sposób wykonywania nie zostanie zmieniony, a wykonawca wciąż będzie pracował nad dziełem po swojemu, zamawiający może złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy o dzieło. Możliwość odstąpienia umowy z tego powodu przewiduje art. 636 § 1 Kodeksu cywilnego.

Oprócz odstąpienia od umowy o dzieło, zamawiający może po upływie zakreślonego wcześniej terminu powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie (art. 636 § 1 Kodeksu cywilnego). Powierzenie wykonania dzieła na niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie oznacza, że w przypadku niewłaściwego wykonania dzieła, zamawiający będzie mógł żądać naprawienia szkody od pierwszego wykonawcy. Uprawnienie to jest alternatywne do odstąpienia od umowy o dzieło – zamawiający może wybrać jedno z tych praw i zrealizować je wedle swojego wyboru. 

Jeżeli zamawiający sam dostarczył materiału do wykonania dzieła, w przypadku zrealizowania któregokolwiek z dwóch uprawnień (odstąpienia lub powierzenia innemu wykonawcy dokończenia dzieła), może on żądać od wykonawcy zwrotu materiału i wydania rozpoczętego dzieła. 

Z powodu znacznego podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego

Zamawiający może odstąpić od umowy o dzieło w przypadku znacznego podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego (art. 631 Kodeksu cywilnego) tylko wtedy, gdy łącznie spełnione zostaną dwie wskazane poniżej warunki:

1. umowa nie została jeszcze w całości wykonana
2. zachodzi konieczność znacznego podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego ze względu na zmianę stawek lub opłat ustalanych w drodze zarządzenia organu państwowego lub ze względu na konieczność wykonania dodatkowych prac

Przy ocenie znacznego podwyższenie wynagrodzenia kosztorysowego należy brać pod uwagę czynniki obiektywne (czy z punktu widzenia społeczeństwa podwyższenie wynagrodzenia faktycznie jest duże, np. przy uwzględnieniu rodzaju i przeznaczeniu dzieła) oraz subiektywne (np. opłacalność uzyskania dzieła za podwyższone wynagrodzenie, a także możliwości finansowe zamawiającego).

Skutki odstąpienia od umowy o dzieło

Po odstąpieniu od umowy o dzieło, umowa o dzieło traktowana jest tak, jak jakby wykonawca i zamawiający nigdy nie zawarli umowy o dzieło. W związku z tym, strony umowy o dzieło powinny zwrócić sobie nawzajem to, co do tej pory sobie nawzajem świadczyły (np. materiały, wynagrodzenie). Odstąpienie od umowy o dzieło może także powodować powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej, jeżeli któraś ze stron umowy o dzieło poniosła szkodę w związku z niewykonaniem dzieła. 

Rozwiązanie umowy o dzieło z mocy przepisów prawa

Umowa o dzieło, której wykonanie zależy od osobistych przymiotów (cech) przyjmującego zamówienie (dotyczy to na przykład indywidualnych zdolności artystycznych – np. namalowania obrazu portretowego) rozwiązuje się na skutek jego śmierci lub niezdolności do pracy (art. 645 § 1 Kodeksu cywilnego). Niezdolność do pracy nie zawsze ma wpływ na wykonanie umowy o dzieło. Dzieje się tak, jeśli dzieło nie zależy od osobistych przymiotów przyjmującego zamówienie. W takim przypadku wykonujący zamówienie może posłużyć się innymi osobami w celu zrealizowania dzieła.

Jeśli właścicielem materiału był wykonujący zamówienie, a dzieło częściowo wykonane przez pierwotnego wykonawcę przedstawia ze względu na zamierzony cel umowy jakąś wartość dla zamawiającego, to wykonujący zamówienie lub jego spadkobierca może żądać odebrania przez zamawiającego materiału w stanie, w jakim się znajduje. W takim przypadku zamawiający powinien zapłacić wartość dzieła oraz odpowiednią część wynagrodzenia. Dokończenie dzieła można w takim przypadku powierzyć innej osobie.

Odpowiedzialność za wady dzieła

Za wady fizyczne lub prawne dzieła zrealizowanego w ramach umowy o dzieło odpowiedzialność ponosi wykonawca.

Dzieło ma wadę fizyczną, jeśli jest niezgodne z zawartą umową o dzieło. Niezgodność z umową zachodzi zwłaszcza, gdy dzieło nie ma właściwości, które mieć powinno, bądź o których wykonawca zapewnił, że będzie je miało. Wady dzieła będą także istniały w przypadku, gdy dzieło nie nada się do celu, o którym zamawiający poinformował przyjmującego zamówienie podczas zawarcia umowy bądź zostało wydane zamawiającemu w stanie niezupełnym (np. bez niektórych części). 

Dzieło ma wadę prawną przede wszystkim, jeżeli stanowi własność innej osoby niż wykonawca. Przykładem takiej sytuacji będzie wykonanie dzieła przy użyciu materiałów innej osoby (w tym materiałów skradzionych) albo materiałów objętych prawami autorskimi przysługującymi innej osobie niż wykonawca (jeżeli wykonawca nie jest uprawniony do korzystania z cudzego utworu na potrzeby realizacji dzieła, na przykład na podstawie umowy licencyjnej).  

Zgodnie z art. 638 § 1 Kodeksu cywilnego, do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży. W związku z tym, w przypadku wystąpienia wad dzieła zamawiający może żądać usunięcia wady, obniżenia wynagrodzenia, stworzenia dzieła od nowa albo jego wymiany. Zamawiający może także odstąpić od umowy o dzieło. Nie będzie to jednak możliwe, gdy wada dzieła powstała z przyczyny dotyczącej materiału, który dostarczył zamawiający. 

Wykonawca oraz zamawiający mogą w ramach umowy o dzieło rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć odpowiedzialność za wady. Do zmian takich powinno dojść wyraźnie w treści zawartej umowy o dzieło. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności za wady jest niemożliwe, gdy wykonawca podstępnie zataił wadę przed zamawiającym, a zatem oddał dzieło nie wspominając o wadzie i robiąc wszystko, aby zamawiający się o niej nie dowiedział (np. czymś ją zasłonił). 

Odpowiedzialność za wady dzieła wykonanego przez przedsiębiorcę dla konsumenta

Umowa o dzieło bardzo często zawierana jest między przedsiębiorcą oraz konsumentem. Konsumentem jest osoba fizyczna, która dokonuje z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22.1 Kodeksu cywilnego). Za przedsiębiorcę należy z kolei uznać osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nieposiadająca osobowości prawnej (ale mająca zdolność prawną – np. spółkę jawną), prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową (art. 43.1 Kodeksu cywilnego).

W przypadku umów o dzieło zawartych przez konsumenta i przedsiębiorcę przewidziane zostały rozwiązania, które w szerszy sposób poprawiają sytuację konsumenta w razie sporu z przedsiębiorcą:

1. jeżeli wadę fizyczną stwierdzono przed upływem roku od chwili wydania, to przyjmuje się, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na zamawiającego (w chwili wydania dzieła)
2. wykonujący zamówienie odpowiada także za wady, o których zamawiający wiedział w momencie jego wydania
3. ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności przyjmującego zamówienie za wady jest możliwe tylko wtedy, gdy wyraźnie przewidują to przepisy prawa
4. zamawiający może żądać od przyjmującego zamówienie demontażu i ponownego zamontowania dzieła, jeżeli rzecz będąca przedmiotem umowy o dzieło została zamontowana wadliwie, przy czym zamawiający ponosi część związanych z tym kosztów, które przewyższają wynagrodzenie za dzieło, ewentualnie może on domagać się od sprzedawcy zapłaty części kosztów demontażu i ponownego montażu do wysokości wynagrodzenia za dzieło
5. jeżeli zamawiający zażądał wymiany wadliwego dzieła lub usunięcia jego wady albo złożył oświadczenie o obniżeniu wynagrodzenia (określając kwotę, o którą wynagrodzenie ma być obniżone), a wykonawca nie odniósł się do tego żądania w terminie 14 dni, to przyjmuje się, że uznał to żądanie za uzasadnione

Gwarancja przy umowie o dzieło

Umowa może przewidywać, że wykonane dzieło będzie objęte gwarancją. Jeśli wykonawca udzielił zamawiającemu pisemnej gwarancji co do jakości dzieła, to przyjmuje się, że musi on usunąć wadę fizyczną rzeczy albo dostarczyć rzecz bez wad. Wprowadzając gwarancję do umowy o dzieło najlepiej jest wyraźnie określić, jakie wady będą objęte gwarancją, przez jaki okres oraz w jaki sposób i w jakich terminach będą usuwane.

Zakres udzielonej gwarancji nie wyłącza odpowiedzialności przyjmującego za zamówienie w ramach rękojmi. Te sposoby przyjmowania odpowiedzialności za wady są od siebie niezależne, chociaż mogą się pokrywać. W takim przypadku zamawiający powinien zdecydować, które uprawnienia będzie realizował (w wielu przypadkach uprawnienia wynikające z gwarancji są mniej korzystne niż wynikające z rękojmi i dlatego wykorzystuje się uprawnienia z rękojmi).

Przedawnienie roszczeń z umowy o dzieło

Art. 646 Kodeksu cywilnego przewiduje szczególne rozwiązanie dotyczące przedawnienia roszczeń wynikających z umowy o dzieło. Przedawnienie roszczenia oznacza, że strona umowy o dzieło (wykonawca bądź zamawiający) po upływie określonego w przepisach czasu nie będzie mogła przymusowo (w sądzie) żądać spełnienia żądania, które przysługuje jej wobec drugiej strony umowy. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, żeby ta druga strona spełniła żądanie dobrowolnie. 

Żądania wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem 2 lat od dnia oddania dzieła. Jeżeli dzieło nie zostało oddane, termin 2 lat jest liczony od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane (art. 646 Kodeksu cywilnego).

Przepis ten nie dotyczy jednak przedawnienia roszczeń (żądań) związanych z odpowiedzialnością za wady, która obciąża przyjmującego zamówienie. Żądanie o usunięcie wady lub o ponowne wykonanie dzieła przedawnia się z upływem roku od dnia stwierdzenia wady (uznania, że rzecz faktycznie ma wadę). W przypadku konsumentów termin ten nie może upłynąć wcześniej niż przed upływem 2 lat od dnia wydania (przekazania) dzieła konsumentowi (zamawiającemu) przez przedsiębiorcę (wykonawcę). 

W przypadku wprowadzenia do umowy o dzieło gwarancji, zastosowanie znajdą ogólne przepisy dotyczące przedawnienia – żądania przedsiębiorcy przedawnią się na koniec roku kalendarzowego z upływem 3 lat od dnia ich powstania, a pozostałych osób (w tym konsumentów) z upływem 6 lat od ich powstania.

Czym różni się umowa o dzieło od innych umów?

Czym różni umowa o dzieło od umowy zlecenie?

Bardzo często umowa o dzieło mylona jest z umową zlecenia. Podstawową różnicą umożliwiającą rozróżnienie tych umów jest cel umowy. W przypadku umowy o dzieło celem umowy jest samo dzieło – efekt pracy przyjmującego zamówienie. Z tego powodu umowa o dzieło w nauce prawa należy do tzw. umów rezultatu. 

W przypadku umowy zlecenia, zleceniobiorca również jest zobowiązany do dokonania wskazanej w umowie czynności, jednakże nacisk kładziony jest na staranność podejmowanych działań przez zleceniobiorcę, który zobowiązuje się do dochowania należytej staranności w realizacji jakiegoś zobowiązania. Umowa zlecenie może zostać zrealizowana poprawnie nawet jeżeli nie doprowadzi do osiągnięcia zakładanego rezultatu tak długo, jak przyjmujący zlecenie realizował ją w sposób odpowiedni (w typowej sytuacji z uwzględnieniem zasad należytej staranności). 

Istotną różnicą pomiędzy obiema umowami stanowi obowiązek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. Umowa o dzieło nie jest umową oskładkowaną, w przeciwieństwie do umowy zlecenia, która podlega obowiązkowi odprowadzenia składek. 

Czym różni się umowa o dzieło od umowy o pracę?

Umowa o dzieło bywa również mylona z umową o pracę. Umowa o pracę podlega jednak przepisom Kodeksu pracy, a nie Kodeksu cywilnego. 

W przypadku umowy o pracę mamy do czynienia ze stosunkiem kierownictwa pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, który nie jest znany prawu cywilnemu. Stosunek kierownictwa polega na kierowaniu działaniami pracownika przez pracodawcę, w tym ustalaniu czasu pracy pracownika, zakresu zadań, miejsca pracy oraz sposobu jej wykonania. 

Umowę o dzieło zawiera się w celu osiągnięcia konkretnego rezultatu. Wykonawca nie jest własnym pracownikiem zamawiającego. W związku z tym, zamawiający nie powinien narzucać wykonawcy w jaki sposób, kiedy i gdzie dzieło ma realizować dzieło. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby w samej umowie określić pewne cechy dzieła oraz sposobu jego wykonania (np. poprzez wskazanie materiału i techniki).

Umowa o dzieło, a podatek

Osoba fizyczna wykonująca umowę o dzieło musi zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT). Jeżeli jednak wynagrodzenie nie przekracza 200 zł, należy zapłacić zryczałtowany podatek w wysokości 12% bez uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu. Koszty uzyskania przychodu w umowie o dzieło mogą zostać odliczone od wynagrodzenia w wysokości 20%.

Gdy obie strony są osobami prowadzącymi działalność gospodarczą, wykonawca zobowiązany jest do złożenia deklaracji, wedle której podejmowane przez niego działania mieszczą się w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.