Autor: adwokat Wojciech Rudzki·Ostatnia aktualizacja: 19 lipca 2026Umowa Pożyczki
Chociaż umowa pożyczki w powszechnym przekonaniu dotyczy pieniędzy (w złotych albo w walucie obcej), to może ona polegać także na przekazaniu pożyczkobiorcy określonej ilości rzeczy oznaczonych co do gatunku. Umowa pożyczki budzi wiele emocji, zwłaszcza kiedy ze względu na zmiany w stanie majątkowym pożyczkobiorcy zwrot pożyczki staje się mało prawdopodobny. Z tego powodu powinieneś wiedzieć w jaki sposób zawierać bezpieczną umowę pożyczki - w jakiej formie to zrobić, jaką powinna mieć treść oraz jakiego zabezpieczenia może udzielić pożyczkobiorca. Po przeczytaniu tego artykułu poznasz odpowiedzi między innymi na następujące pytania:
- na czym polega umowa pożyczki?
- czy można udzielić pożyczki w innej walucie?
- co powinna zawierać umowa pożyczki i jak wygląda przykładowy wzór umowy pożyczki?
- czy pożyczka powinna być zawarta w formie pisemnej i zawierać podpisy obu stron?
- kiedy można wypowiedzieć umowę pożyczki?
- kiedy roszczenie o zwrot pożyczki staje się wymagalne?
- jak zabezpieczyć zwrot pożyczki, aby dłużnik nie mógł go uniknąć?
- czy istnieje obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z udzieleniem pożyczki?
W treści artykułu znajdziesz także prosty wzór umowy pożyczki do pobrania w formacie pdf oraz doc (word).
Umowa pożyczki - informacje podstawowe
Na czym polega umowa pożyczki?
Umowa pożyczki jest umową, na podstawie której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę (pożyczkobiorcę) określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku oraz tej samej jakości (art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego).
Chociaż z powyższego wynika, że przedmiotem umowy pożyczki może być nie tylko określona ilość pieniędzy, to zawieranie umów pożyczki dotyczących innych rzeczy ruchomych (oznaczonych tylko co do gatunku - na przykład 10 ton węgla) należy obecnie do rzadkości. Nie każda umowa pożyczki musi też być odpłatna - o odsetkach piszemy w dalszej części tego artykułu.
Kto może zawrzeć umowę pożyczki?
Stronami umowy pożyczki są:
- dający pożyczkę (pożyczkodawca)
- biorący pożyczkę (pożyczkobiorca)
Przepisy nie ograniczają tego kto może być pożyczkobiorcą albo pożyczkodawcą. Możliwe jest zawarcie umowy przez dwóch przedsiębiorców pomiędzy sobą, przez przedsiębiorcę oraz konsumenta, oraz przez dwie osoby prywatne (to jest osoby niemające przy podpisaniu umowy pożyczki statusu ani przedsiębiorcy, ani konsumenta).
W zależności od tego kto będzie stroną umowy pożyczki, zastosowanie mogą znaleźć różne przepisy prawa. W przypadku zawarcia umowy pożyczki pomiędzy przedsiębiorcą oraz konsumentem znajdą zastosowanie przepisy dot. stosowania wzorców umownych oraz niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych), a także inne narzędzia ochrony konsumenta (w szczególności dotyczące umów zawieranych na odległość oraz umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa).
Co można pożyczyć w ramach umowy pożyczki?
Wbrew powszechnemu przekonaniu umowa pożyczki dotyczy nie tylko pieniędzy. Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, przedmiotem pożyczki (czyli rzeczą pożyczoną) mogą być:
- pieniądze w postaci gotówki lub w postaci bezgotówkowej (przekaz pieniężny)
- rzeczy oznaczone co do gatunku
Czym są rzeczy oznaczone co do gatunku?
Rzeczy oznaczone co do gatunku są to rzeczy zastępowalne - można je zastąpić innymi rzeczami tego samego „gatunku" (rodzaju). Przykładem rzeczy oznaczonych co do gatunku będzie węgiel, zboże czy jabłka (o określonych parametrach, gatunkach, kaloryczności itp.).
Umowa pożyczki powinna określać „gatunek" rzeczy będącej przedmiotem umowy pożyczki w taki sposób, aby nie istniała wątpliwość ani co do tego co ma być pożyczone, ani co do tego co ma być oddane. To znaczy, że oprócz wskazania konkretnego rodzaju (gatunku) rzeczy celowe jest dokładne określenie parametrów i cech tego przedmiotu. W przypadku węgla możliwe jest określenie jego rodzaju, kaloryczności, zawartości siarki, wilgotności.
Pożyczka w walucie obcej
Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, pożyczka może zostać udzielona zarówno w walucie polskiej jak i obcej. W przypadku zawarcia umowy, której przedmiotem jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, pożyczkobiorca może ją zwrócić w umówionej walucie albo w walucie polskiej (art. 358 § 1 Kodeksu cywilnego).
Jeżeli pożyczkobiorca chce zwrócić dług zaciągnięty w walucie obcej w polskich złotych, to w takiej sytuacji kwota podlegająca zwrotowi w walucie krajowej, podlega przeliczeniu według kursu średniego ogłoszonego przez NBP na dzień, w którym pożyczka powinna zostać zwrócona. Jeśli po stronie pożyczkobiorcy dochodzi do opóźnienia w oddaniu pożyczonej sumy, pożyczkodawca może żądać zwrotu w walucie polskiej po średnim kursie NBP na dzień zwrotu pieniędzy.
Możliwość wyboru waluty ograniczona może zostać przez:
- przepisy prawa
- orzeczenie sądowe, które jest podstawą zobowiązania
- samą umowę, w której zastrzec można, że zwrot pieniędzy może nastąpić wyłącznie w walucie wynikającej z treści porozumienia
W każdym ze wskazanych powyżej przypadków zwrot kwoty pożyczki musi nastąpić w walucie wskazanej w umowie. Wzór umowy zamieszczony w dalszej części artykułu dotyczy pożyczek udzielanych oraz zwracanych w złotych polskich - pożyczka w walucie obcej wymaga dodatkowych postanowień.
Na jaki okres można udzielić pożyczki?
Kluczowym elementem umowy pożyczki jest to, że pożyczkobiorca może przez pewien czas korzystać z pożyczonej kwoty. Strony same ustalają czy będzie to pożyczka krótkoterminowa czy długoterminowa. Przepisy Kodeksu cywilnego nie ograniczają długości okresu, na który udziela się pożyczki. W związku z tym, strony umowy pożyczki mogą dowolnie kształtować jej długość.
Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie został określony w treści umowy pożyczki, to umowa pożyczki będzie zawarta na czas nieoznaczony (nieokreślony). W takim przypadku, dłużnik będzie zobowiązany do zwrotu pożyczki (będzie musiał zwrócić pożyczone rzeczy lub pieniądze) w ciągu sześciu tygodni od dnia, w którym pożyczkodawca wypowiedział umowę pożyczki (art. 723 Kodeksu cywilnego).
Pożyczkodawca oraz pożyczkobiorca mogą ukształtować zasady wypowiadania umowy pożyczki w dowolny sposób. Wprowadzenie możliwości wypowiedzenia umowy pożyczki może dotyczyć nie tylko pożyczki udzielonej na czas nieokreślony (nieoznaczony), ale także pożyczki udzielonej na czas określony (oznaczony). Możliwe jest wprowadzenie do umowy pożyczki prawa wypowiedzenia umowy zarówno z zachowaniem okresu wypowiedzenia, jak i bez zachowania okresu wypowiedzenia.
W jakiej formie należy zawrzeć umowę pożyczki?
Umowa pożyczki może zostać zawarta w dowolnej formie (ustnej, pisemnej, pisemnej z notarialnie poświadczonymi podpisami, aktu notarialnego lub nawet w formie dorozumianej) - żadna z form nie jest zastrzeżona pod rygorem nieważności. Jednak, gdy wartość pożyczki przekracza tysiąc złotych, umowa pożyczki powinna zostać zawarta w formie dokumentowej (art. 720 § 2 Kodeksu cywilnego).
Do zachowania formy dokumentowej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu. Oświadczenia woli powinny być wyrażone w taki sposób, aby można było ustalić osoby składające te oświadczenia. Przez dokument należy rozumieć nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią. Przykładem formy dokumentowej jest e-mail, sms, czy wiadomość na Facebooku. W praktyce oznacza to, że pożyczkę na kwotę wyższą niż 1000 zł najlepiej potwierdzić co najmniej wiadomością e-mail albo sms.
Brak zachowania formy dokumentowej nie pociąga za sobą nieważności takich umów, lecz powoduje trudności dowodowe w przypadku skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego (jeżeli pożyczkobiorca nie zwróci pożyczki). W takim przypadku, jeżeli umowa nie zostanie zawarta w formie dokumentowej, nie będzie dopuszczalne prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na fakt zawarcia umowy pożyczki (art. 74 § 1 Kodeksu cywilnego).
Wymienione powyżej ograniczenia w dowodzeniu swoich racji nie będą dotyczyć wszystkich sytuacji. Prowadzenie dowodu z przesłuchania świadków i przesłuchania stron będzie możliwe, jeżeli:
- każda ze stron umowy zgodzi się na przeprowadzenie takiego dowodu (art. 74 § 2 Kodeksu cywilnego)
- konsument zażąda tego w sporze z przedsiębiorcą (art. 74 § 2 Kodeksu cywilnego)
- fakt zawarcia jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu - np. prowadzono w tej sprawie korespondencję e-mail już po jej zawarciu (art. 74 § 2 Kodeksu cywilnego)
- umowa pożyczki została zawarta pomiędzy przedsiębiorcami (art. 74 § 4 Kodeksu cywilnego)
Z punktu widzenia celów dowodowych, umowę najlepiej jest zatem zawrzeć w zwykłej formie pisemnej, w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym albo w formie aktu notarialnego - podnosi to bezpieczeństwo obu stron transakcji. W typowych sytuacjach porozumienie jest zawierane w formie pisemnej, w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach. W przypadku pożyczek na większe kwoty umowa pożyczki jest często zawierana w formie aktu notarialnego, zwłaszcza jeżeli jest połączona z ustanowieniem zabezpieczenia w postaci oświadczenia o poddaniu się rygorowi egzekucji co do zapłaty.
Co powinna zawierać umowa pożyczki?
Sama umowa pożyczki nie wymaga wielu elementów - jej minimalna treść sprowadza się w zasadzie do określenia pożyczanego przedmiotu oraz stron umowy (pomiędzy kim jest zawarte porozumienie). Jeżeli w umowie określono te dane możemy uznać, że doszło do jej skutecznego zawarcia.
W typowej sytuacji umowa pożyczki zawiera jednak więcej postanowień - dodatkowe zapisy porządkują rozliczenia i ułatwiają dochodzenie zwrotu pieniędzy. Możemy przyjąć, że w typowych sytuacjach powinna ona określać:
- miejsce zawarcia umowy oraz data jej podpisania
- strony: określenie pełnych danych stron umowy (dane pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy: imiona i nazwiska, adres zamieszkania, PESEL, numer i seria dowodu osobistego; w przypadku osób prawnych nazwę / firmę, adres rejestrowy, NIP, REGON, numer KRS, oraz pełne dane osoby reprezentującej taki podmiot)
- osoby występujące w imieniu stron umowy wraz z ich danymi (jeśli takowe występują)
- określenie pożyczanego przedmiotu
- miejsce i sposób przekazania kwoty pożyczki (w gotówce albo przelewem - wraz z numerem rachunku bankowego, na który mają trafić pieniądze)
- termin przekazania przedmiotu pożyczki (kwoty pożyczki)
- termin zwrotu pożyczki (pamiętać należy, że jeśli taki termin nie zostanie wskazany przyjmuje się, że pożyczka powinna zostać zwrócona w ciągu sześciu tygodni po skutecznym wypowiedzeniu)
- wynagrodzenie pożyczkodawcy (np. odsetki od udzielonej kwoty), a przy spłacie w ratach - także harmonogram spłaty i wysokość rat
- warunki wypowiedzenia umowy pożyczki
- podpisy pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy
Warto, aby umowa pożyczki określała też sposób zabezpieczenia spłaty pożyczki. Przykładem takich zabezpieczeń jest wystawienie weksla albo złożenie w formie aktu notarialnego oświadczenia o poddaniu się rygorowi egzekucji co do zapłaty (zwroty pożyczki i ewentualnych odsetek). Kwestię zabezpieczeń umowy pożyczki omówimy jeszcze w dalszej części tego artykułu. Umowę najlepiej sporządzić w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach - w przypadku sporu każda ze stron będzie dysponowała własnym egzemplarzem. Gotowy wzór umowy pożyczki znajdziesz poniżej.
Wzór umowy pożyczki
Poniżej znajdziesz przykładowy wzór umowy pożyczki. Wzór możesz pobrać w formacie pdf oraz doc (word), dostosować do swoich indywidualnych potrzeb w kilku prostych krokach, a następnie wydrukować i podpisać. Pamiętaj o uzupełnieniu miejsca zawarcia umowy (w prawym górnym rogu), daty oraz pełnych danych stron - a także o podpisach obu stron. Prosty wzór umowy pożyczki sprawdzi się przy typowej pożyczce pieniężnej - jeżeli transakcja jest nietypowa albo opiewa na wysoką kwotę, warto zadbać o indywidualne przygotowanie umowy. Możesz też dodać do wzoru własne zapisy - np. o odsetkach za opóźnienie albo o zabezpieczeniu zwrotu.
…………………………., dnia …………………………. roku (miejsce zawarcia umowy, data)
UMOWA POŻYCZKI
zawarta pomiędzy:
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ("Pożyczkodawca") (dane pożyczkodawcy: imię i nazwisko, adres zamieszkania, PESEL)
a
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ("Pożyczkobiorca") (dane pożyczkobiorcy: imię i nazwisko, adres zamieszkania, PESEL)
§1
1. Pożyczkodawca udziela Pożyczkobiorcy pożyczki pieniężnej w kwocie ………………………………………….. zł (słownie: …………………………………………..).
2. Pożyczkobiorca oświadcza, że pożyczkę przyjmuje i zobowiązuje się do jej zwrotu na zasadach określonych w niniejszej umowie.
3. Pożyczkobiorca oświadcza, że jego stan majątkowy pozwala na zwrot pożyczki w umówionym terminie.
§2
1. Pożyczkodawca przekaże Pożyczkobiorcy kwotę pożyczki określoną w §1 niniejszej umowy w dniu ……………………………. (data przekazania pożyczki), w gotówce albo przelewem na rachunek bankowy Pożyczkobiorcy o numerze: ………………………………………….
2. Pożyczkobiorca wystawi Pożyczkodawcy pokwitowanie odbioru wraz z momentem przekazania kwoty pożyczki.
§3
1. Pożyczkobiorca zwróci Pożyczkodawcy kwotę pożyczki do dnia ………………………………………… (data zwrotu pożyczki), w gotówce albo przelewem na rachunek bankowy Pożyczkodawcy o numerze: ………………………………………….
2. Strony mogą postanowić, że spłata pożyczki nastąpi w ratach miesięcznych - zgodnie z harmonogramem stanowiącym załącznik do niniejszej umowy.
3. Pożyczkobiorca może zwrócić kwotę pożyczki przed terminem wskazanym w §3 ust. 1 (wcześniejsza spłata pożyczki).
§4
1. Z tytułu udzielenia pożyczki Pożyczkodawcy przysługują odsetki kapitałowe w wysokości …………% w skali roku, nie wyższe niż maksymalne.
2. W przypadku opóźnienia w zwrocie pożyczki Pożyczkodawcy przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie.
§5
1. W sprawach nieuregulowanych w niniejszej umowie stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.
2. Wszelkie zmiany niniejszej umowy wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.
3. Ewentualne spory mogące wyniknąć w związku z realizacją niniejszej Umowy będą rozstrzygane przez sąd każdorazowo właściwy dla miejsca zamieszkania/siedziby Pożyczkodawcy/Pożyczkobiorcy.
4. Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.
………………………………………….
(podpis Pożyczkobiorcy)
………………………………………….
(podpis Pożyczkodawcy)
Powyższy wzór umowy pożyczki ma charakter przykładowy - dostosuj go do swoich indywidualnych potrzeb.
Odsetki w umowie pożyczki
Czy umowa pożyczki musi przewidywać odsetki?
Z przepisów Kodeksu cywilnego wynika zasada nieodpłatności umowy pożyczki. Jeżeli w umowie pożyczki nie zostanie określone, że za korzystanie z pożyczonych pieniędzy należy się wynagrodzenie (np. odsetki od pożyczonych pieniędzy), to umowa będzie umową nieodpłatną.
Nieodpłatność umowy pożyczki nie oznacza, że umowa pożyczki może być utożsamiona z umową darowizny. W przypadku umowy darowizny, własność rzeczy (pieniędzy) jest przenoszona na obdarowanego, który nie jest zobowiązany do zwrotu przedmiotu darowizny. Umowa pożyczki przenosi własność rzeczy lub pieniędzy na osobę pożyczającą, ale jest ona zobowiązana do zwrotnego ich przeniesienia na pożyczkodawcę (po upływie okresu obowiązywania umowy pożyczki).
Jakie odsetki może przewidywać umowa pożyczki?
Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odsetek, które mogą być zastrzeżone w umowie pożyczki:
- Odsetki kapitałowe - uregulowane w art. 359 Kodeksu cywilnego
- Odsetki za opóźnienie - uregulowane w art. 481 Kodeksu cywilnego
Odsetki kapitałowe w umowie pożyczki
Odsetki kapitałowe stanowią "zapłatę" za możliwość korzystania z pożyczonych rzeczy (lub pieniędzy). Ich wysokość może zostać określona w umowie, a jeśli nie zostanie ona określona w umowie należą się odsetki ustawowe. Kodeks cywilny - przeciwdziałając praktykom lichwiarskim - zakreślił jednak górną granicę (tzw. odsetki maksymalne). Jeśli stawka określona w umowie przekracza ten poziom, pożyczkodawcy należy się tylko wysokość maksymalna.
Sposób obliczenia wysokości ustawowych odsetek kapitałowych:
- odsetki ustawowe to suma stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktu procentowego
- odsetki maksymalne to dwukrotność tej wartości
Stopa referencyjna NBP jest zmienna i ustalana przez Narodowy Bank Polski. Aktualną wysokość stopy referencyjnej można sprawdzić na stronie NBP: https://nbp.pl/polityka-pieniezna/decyzje-rpp/podstawowe-stopy-procentowe-nbp/
Odsetki za opóźnienie w umowie pożyczki
Odsetki za opóźnienie pełnią inną rolę niż odsetki kapitałowe. W przypadku pożyczek stanowią one formę rekompensaty za "przetrzymanie" pożyczonego kapitału, jak również służą do "zmotywowania" biorącego do terminowego zwrotu pożyczki.
Podobnie jak w przypadku odsetek kapitałowych, również odsetki za opóźnienie mogą zostać określone w umowie. W przypadku braku takiego postanowienia w umowie pożyczkodawca może domagać się odsetek ustawowych za opóźnienie. Także w tym przypadku wysokość zastrzeżona w umowie nie może przekroczyć poziomu maksymalnego.
Sposób obliczenia wysokości ustawowych odsetek za opóźnienie:
- odsetki ustawowe za opóźnienie to suma stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktu procentowego
- odsetki maksymalne za opóźnienie to dwukrotność tej wartości
Stopa referencyjna NBP jest zmienna i ustalana przez Narodowy Bank Polski. Aktualną wysokość stopy referencyjnej można sprawdzić na stronie NBP: https://nbp.pl/polityka-pieniezna/decyzje-rpp/podstawowe-stopy-procentowe-nbp/
Wysokość odsetek w lipcu 2026 roku
W dniu aktualizacji tego artykułu (lipiec 2026 roku) stopa referencyjna NBP wynosi 3,75%, a odsetki wynoszą:
- odsetki ustawowe (kapitałowe): 7,25% w skali roku (maksymalne: 14,50%)
- odsetki ustawowe za opóźnienie: 9,25% w skali roku (maksymalne: 18,50%)
Odsetki w przypadku wcześniejszej spłaty długu pożyczkowego
Należy pamiętać, że w przypadku spłaty pożyczki, zawartej z osobą fizyczną i niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, przed terminem określonym w umowie nie można żądać odsetek za okres pozostały do zakończenia okresu, na który zgodnie z umową została udzielona pożyczka (art. 720⁵ § 1 Kodeksu cywilnego).
Jeżeli doszło do spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie pożyczki, poniesione pozaodsetkowe koszty ulegają obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania porozumienia, chociażby pożyczkobiorca poniósł je przed tą spłatą (art. 720⁵ § 2 Kodeksu cywilnego).
Inne pozaodsetkowe koszty umów pożyczkowych
Jakie koszty inne niż odsetki może przewidywać umowa pożyczki?
Zgodnie z art. 720¹ § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego możliwe jest żądanie od pożyczkobiorcy odsetek oraz pozaodsetkowych kosztów, o ile nie naruszają one przepisów prawa. Dopuszczalne jest żądanie pozaodsetkowych kosztów w postaci:
- marż, prowizji lub opłat związanych z przygotowaniem umowy pożyczki, udzieleniem pożyczki lub jej obsługą, albo kosztów o podobnym charakterze
- opłat związanych z odroczeniem terminu spłaty pożyczki, jej nieterminową spłatą albo kosztów o podobnym charakterze
- kosztów usług dodatkowych, w szczególności kosztów ubezpieczeń, kosztów związanych z ustanowieniem zabezpieczenia pożyczki, kosztów pozyskiwania informacji dotyczących biorącego pożyczkę, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do zawarcia umowy
- z wyłączeniem opłat notarialnych oraz podatków, które strony są zobowiązane ponieść w związku z zawarciem umowy.
Ponadto, jeżeli pożyczkodawcę reprezentuje przy zawarciu porozumienia agent lub inna osoba, za której pośrednictwem pożyczkodawca zawiera umowę lub przy której pomocy wykonuje swoje zobowiązanie, do pozaodsetkowych kosztów związanych z udzieleniem pożyczki wlicza się również wynagrodzenie agenta lub tej osoby, o ile ponosi je pożyczkobiorca (art. 720¹ § 3 Kodeksu cywilnego).
Jaka jest maksymalna wysokość kosztów pozaodsetkowych w umowie pożyczki?
Pomimo tego, że Kodeks cywilny zezwala na nakładanie na pożyczkobiorcę innych niż odsetki kosztów związanych z udzieleniem pożyczki, to wysokość tych kosztów jest ograniczona (limitowana). Limit ten obowiązuje w przypadku umów pożyczek pieniężnych zawieranych z osobą fizyczną i niezwiązanych bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby (art. 720² § 1 Kodeksu cywilnego).
Przepisy prawa nie ustanawiają jednej kwoty, której nie mogą przekroczyć koszty pozaodsetkowe. Dla każdej umowy pożyczki konieczne będzie wyliczenie maksymalnych kosztów pozaodsetkowych. Wysokość maksymalnych pozaodsetkowych kosztów (MPK) należy ustalić z wykorzystaniem wskazanego poniżej wzoru:
MPK = K × (n/R) × 20%
Poszczególne symbole wykorzystane we wzorze oznaczają:
- MPK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów
- K - całkowitą pożyczoną kwotę, rozumianą jako suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących współfinansowanych kosztów pożyczki, które pożyczkodawca wydaje pożyczkobiorcy na podstawie umowy
- n - okres spłaty wyrażony w dniach, licząc od dnia wydania przedmiotu pożyczki
- R - liczbę dni w roku
Spróbujmy wyliczyć, ile mogą wynosić maksymalne koszty pozaodsetkowe jeżeli zawarta została umowa pożyczki, której wartość wynosi 5.000 zł na okres 90 dni.
MPK = 5000 zł × (90/365) × 20%
MPK = 5000 zł × 0,2466 × 0,2
MPK ≈ 246,58 zł
W takim przypadku maksymalne koszty pozaodsetkowe dla kwoty 5000 zł pożyczonej na 90 dni (w roku liczącym 365 dni) wynoszą około 246,58 zł.
Przy wyliczaniu maksymalnych kosztów pozaodsetkowych należy pamiętać, że pozaodsetkowe koszty, w całym okresie spłaty nie mogą być wyższe od 25% całkowitej pożyczonej kwoty (art. 720² § 2 Kodeksu cywilnego). Jeżeli zaś pozaodsetkowe koszty przekraczają maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów określoną z wykorzystaniem powyższego wzoru, należą się pozaodsetkowe koszty w maksymalnej, dopuszczalnej przez prawo wysokości (art. 720² § 3 Kodeksu cywilnego). Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów (art. 720² § 4 Kodeksu cywilnego).
Obowiązek wyliczenia maksymalnych kosztów pozaodsetkowych spoczywa na pożyczkodawcy. Zgodnie z art. 720⁴ Kodeksu cywilnego, dający pożyczkę informuje biorącego pożyczkę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o łącznej wysokości pozaodsetkowych kosztów, wysokości odsetek oraz kwocie należnej z tytułu odsetek, którą jest on zobowiązany zapłacić w związku z zawarciem porozumienia. W praktyce oznacza to obowiązek przejrzystego przedstawienia pożyczkobiorcy wszystkich kosztów.
Jakie są prawa i obowiązki pożyczkodawcy
Jakie są prawa pożyczkodawcy?
Z umowy pożyczkowej wynika szereg praw i obowiązków dla pożyczkodawcy, które zasadniczo powstają z chwilą podpisania umowy. Jeśli chodzi o prawa, pożyczkodawca może:
- domagać się zwrotu tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości
- odstąpić od umowy i odmówić wydania pożyczki, jeśli jej zwrot jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego pożyczkobiorcy
- żądać zwrotu od dłużnika w ciągu 6 tygodni po wypowiedzeniu umowy, jeśli nie określono innego terminu zwrotu
Jakie są obowiązki pożyczkodawcy?
Jeśli chodzi o obowiązki wynikające z umowy pożyczki, to pożyczkodawca powinien:
- przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku
- naprawić szkodę wyrządzoną pożyczkobiorcy przez to, że pożyczany przedmiot miał wady i nie zawiadomił pożyczkobiorcy o tych wadach
- poinformować biorącego pożyczkę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o łącznej wysokości pozaodsetkowych kosztów, wysokości odsetek oraz kwocie należnej z tytułu odsetek, którą jest on zobowiązany zapłacić w związku z zawarciem umowy
Obowiązek wydania przedmiotu (kwoty) pożyczki
Zawierając umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się do wydania przedmiotu pożyczki na rzecz biorącego (udzielenie pożyczki). Na ogół w umowie pożyczkowej ustala się termin, w którym ma być wydany przedmiot pożyczki. Jeśli jednak umowa pożyczki nie określa terminu wydania przedmiotu umowy, przedmiot pożyczki powinien być wydany niezwłocznie po wezwaniu przez pożyczkobiorcę.
Wady przedmiotu pożyczki
W przypadku pożyczki dotyczącej rzeczy oznaczonych co do gatunku, może zdarzyć się, że rzecz będąca przedmiotem pożyczki ma wady fizyczne lub prawne. W takim przypadku, pożyczkodawca odpowiada za szkodę, którą wyrządził pożyczkobiorcy przez to, że wiedząc o wadach przedmiotu pożyczki nie zawiadomił go o nich (art. 724 Kodeksu cywilnego). Jednak, gdy pożyczkobiorca mógł z łatwością zauważyć wadę, pożyczkodawca jest zwolniony od odpowiedzialności.
Wadą fizyczną jest niezgodność przedmiotu pożyczki z umową. Natomiast z wadą prawną mamy do czynienia, gdy przedmiot umowy pożyczki stanowi własność osoby trzeciej albo jest obciążony prawem osoby trzeciej, a także jeśli ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu przedmiotem pożyczki wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu.
Odstąpienie od umowy pożyczki przez pożyczkodawcę
Na podstawie art. 721 Kodeksu cywilnego jest możliwe odstąpienie od umowy pożyczki przez pożyczkodawcę oraz prawo do odmowy wydania jej przedmiotu, jeżeli wątpliwe jest, że pożyczkobiorca zwróci pożyczkę z powodu jego złego stanu majątkowego. Zwrot może być wątpliwy w przypadku złego stanu majątkowego osoby zaciągającej pożyczkę. Wątpliwości takie zachodzą, jeżeli wszystkie okoliczności przemawiają za tym, że pożyczka nie zostanie zwrócona. Stanu tego nie należy jednak mylić z niewypłacalnością (jest bardziej zaawansowanym stanem).
Pożyczkodawca nie może odstąpić od umowy pożyczki, jeżeli:
- doszło już do wydania przedmiotu pożyczki na rzecz pożyczkobiorcy (np. do przekazania pieniędzy)
- w chwili zawarcia umowy wiedział o złym stanie majątkowym pożyczkobiorcy lub z łatwością mógł się o nim dowiedzieć
W przypadku umowy pożyczki zawartej w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej odstąpienie od umowy powinno zostać złożone w takiej samej formie. Jeżeli natomiast umowa pożyczki została zawarta w innej formie szczególnej (np. w formie aktu notarialnego), oświadczenie o odstąpieniu powinno być stwierdzone pismem - prawidłowa forma oświadczenia przesądza o jego skuteczności.
Prawa i obowiązki pożyczkobiorcy
Prawa pożyczkobiorcy
Z umowy pożyczki wynika także szereg praw i obowiązków pożyczkobiorcy. Jeśli chodzi o prawa, to może on z chwilą podpisania umowy:
- otrzymać na własność od dającego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku
- domagać się naprawienia szkody wyrządzonej przez dającego pożyczkę przez to, że wiedząc o wadach przedmiotu pożyczki nie zawiadomił go o nich
Obowiązki pożyczkobiorcy
Jeśli natomiast chodzi o obowiązki, to biorący zobowiązuje się zwrócić pożyczkodawcy tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości a także ponieść koszty udzielonej pożyczki (marże, opłaty, koszty).
Umowa pożyczki powinna jednoznacznie określać, w jakim terminie dojdzie do zwrotu pożyczki. Spłata pożyczki powinna nastąpić w terminie i w sposób określony w umowie - najbezpieczniej przelewem na konto pożyczkodawcy, co ułatwia wykazanie spłaty w przypadku sporu. Umowa pożyczki często określa, że zostaje zawarta na z góry określony okres (na czas oznaczony) - po upływie tego terminu powinno dojść do zwrotu pożyczonych pieniędzy lub rzeczy.
Jeśli umowa pożyczki nie określa przez jaki czas będzie obowiązywała, ani też nie przewiduje terminu zwrotu, to pożyczka podlega zwrotowi w terminie 6 tygodni od wypowiedzenia umowy pożyczki przez pożyczkodawcę (jeżeli zastrzeżone są inne warunki wypowiedzenia to od dnia ich spełnienia). Termin zwrotu pożyczki może być skrócony lub wydłużony przez treść porozumienia.
Co może zrobić pożyczkodawca jeżeli pożyczkobiorca nie spłaca pożyczki?
Jeżeli pomimo upływu terminu zwrotu dłużnik nie spłaca pożyczki, pierwszym krokiem pożyczkodawcy powinno być wysłanie pisemnego wezwania do zapłaty. W wezwaniu warto wskazać wysokość zobowiązania (kwotę pożyczki wraz z odsetkami), numer konta do spłaty oraz termin, po którego upływie sprawa zostanie skierowana do sądu. Możesz też porozumieć się z dłużnikiem i rozłożyć spłatę zadłużenia na raty. Precyzyjna treść wezwania zwiększa jego skuteczność - dłużnik widzi, że wierzyciel traktuje sprawę poważnie.
Jeżeli wezwanie nie przyniesie efektu, pożyczkodawca może skierować do sądu pozew o zapłatę. Od dnia wymagalności zobowiązania pożyczkodawcy przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie - nawet jeżeli sama umowa pożyczki ich nie przewidywała. Po uzyskaniu prawomocnego wyroku (albo nakazu zapłaty) i klauzuli wykonalności możliwe jest skierowanie sprawy do komornika, który wyegzekwuje należności z majątku dłużnika.
Pamiętaj, że wzajemne zobowiązania stron pożyczki można umorzyć także przez potrącenie - jeżeli dłużnik ma wobec pożyczkodawcy własną wierzytelność, należności mogą zostać wzajemnie skompensowane. Na stronie internetowej naszej kancelarii adwokackiej znajdziesz obszerny artykuł o potrąceniu.
W przypadku sporu duże znaczenie ma to, w jakiej formie umowa pożyczki została zawarta. Nawet jeżeli pożyczki udzielono w formie ustnej, jej zawarcie można próbować wykazać np. potwierdzeniem przelewu na konto dłużnika albo korespondencją sms - dla celów dowodowych zawsze bezpieczniejsza będzie jednak umowa pożyczki zawarta na piśmie.
Przedawnienie roszczeń z umowy pożyczki
Roszczenie pożyczkodawcy o zwrot pożyczki ulega przedawnieniu z upływem terminów wskazanych w art. 118 Kodeksu cywilnego. Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Terminy te wynoszą:
- 3 lata, jeżeli umowa pożyczki była związana z prowadzeniem działalności gospodarczej (jeżeli roszczeń chce dochodzić przedsiębiorca niezależnie od tego czy jest pożyczkobiorcą, czy pożyczkodawcą)
- 6 lat w pozostałych przypadkach
Oznacza to, że po upływie wskazanych terminów dłużnik może skutecznie uchylić się od zapłaty. Art. 722 Kodeksu cywilnego przewiduje jeszcze jeden termin przedawnienia - sześciomiesięczny termin przedawnienia roszczenia biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki. Termin ten biegnie od dnia, kiedy przedmiot pożyczki miał być wydany biorącemu pożyczkę.
Zabezpieczenie zwrotu pożyczki
W jaki sposób można zabezpieczyć zwrot pożyczki?
Z zawarciem umowy pożyczki często związana jest chęć zabezpieczenia roszczenia o zwrot kwoty pożyczki. Zwłaszcza przy wyższych kwotach warto zadbać o odpowiednie zabezpieczenie całej transakcji - zwiększa ono szanse albo na odzyskanie pożyczonych pieniędzy w ogóle, albo służy ich szybszemu przymusowemu odzyskaniu z majątku dłużnika (np. poprzez uniknięcie prowadzenia pełnego postępowania sądowego).
Umowa pożyczki może przewidywać, że pożyczkobiorca udzieli zabezpieczenia zwrotu pożyczonych pieniędzy lub rzeczy. Typowymi sposobami zabezpieczenia pożyczki są:
- umowa poręczenia zawarta z inną osobą
- oświadczenie o poddaniu się rygorowi egzekucji co do zapłaty złożone w formie aktu notarialnego
- weksel (najczęściej weksel in blanco z deklaracją wekslową)
- hipoteka
- zastaw zwykły lub zastaw rejestrowy (np. na samochodzie)
- przewłaszczenie na zabezpieczenie
W praktyce najpopularniejszym zabezpieczeniem jest weksel in blanco. Pożyczkobiorca wystawia weksel bez wpisanej kwoty, a strony podpisują deklarację wekslową określającą, kiedy i na jaką kwotę pożyczkodawca może weksel uzupełnić. Weksel przyspiesza dochodzenie należności przed sądem, a dłużnik ma ograniczone możliwości obrony. Pamiętaj jednak, aby w deklaracji wekslowej precyzyjnie opisać warunki uzupełnienia weksla - prawidłowo sporządzona deklaracja decyduje o jego skuteczności i zwiększa bezpieczeństwo transakcji.
Zgoda małżonka pożyczkobiorcy na zawarcie umowy pożyczki
Szansę na skuteczne wyegzekwowanie długu wynikającego z umowy pożyczki przez komornika zwiększa możliwość prowadzenia egzekucji z majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską. Zawierając umowę pożyczki z osobą pozostającą w związku małżeńskim należy pamiętać o uzyskaniu zgody drugiego małżonka na zaciągnięcie zobowiązania. Zgoda powinna zostać wyrażona w taki sposób, aby pożyczkodawca mógł ją później wykazać dokumentem - najbezpieczniej w formie pisemnej. Jeżeli pożyczkodawca nie będzie dysponował dokumentem potwierdzającym zgodę (nawet jeżeli małżonek wiedział o pożyczce i ją akceptował), nie będzie możliwe prowadzenie egzekucji z majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską.
Do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego osoby biorącej pożyczkę konieczne jest nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi tej osoby. Zgodnie z art. 787 Kodeksu postępowania cywilnego jest to możliwe tylko jeżeli pożyczkodawca wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika.
Uzyskanie zgody małżonka umożliwia prowadzenie egzekucji z majątku osobistego pożyczkobiorcy oraz majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską. Jeżeli pożyczkodawca chce uzyskać możliwość prowadzenia egzekucji z majątku osobistego małżonka biorącego pożyczkę konieczne jest zawarcie umowy poręczenia (małżonek jednej ze stron zobowiązuje się do spłaty pożyczki na podstawie umowy poręczenia).
Ograniczenia w zabezpieczeniu umów pożyczki pieniężnej zawieranej z osobą fizyczną
Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują szczególne zasady ustanawiania zabezpieczeń w przypadku umów pożyczki pieniężnej zawieranej z osobą fizyczną i niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby fizycznej (art. 720³ § 1 w związku z art. 720² § 1 Kodeksu cywilnego).
W takim przypadku, w umowie pożyczki należy wskazać sposób zabezpieczenia oraz rzecz lub prawo majątkowe będące przedmiotem zabezpieczenia i jego wartość albo określoną w inny sposób sumę zabezpieczenia (art. 720³ § 1 Kodeksu cywilnego). Takie zapisy muszą znaleźć się w umowie - czynność zobowiązująca do udzielenia zabezpieczenia z naruszeniem tego wymogu jest nieważna (art. 720³ § 2 Kodeksu cywilnego).
Dodatkowo, art. 720³ § 3 Kodeksu cywilnego przewiduje, że wysokość sumy zabezpieczenia roszczeń z tytułu takiej umowy nie może być wyższa od sumy łącznie:
- kwoty pożyczki
- odsetek maksymalnych obliczonych bezpośrednio od tej kwoty za okres, na który została udzielona pożyczka
- odsetek maksymalnych za opóźnienie obliczonych od kwoty pożyczki za okres do 6 miesięcy
- maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów
Wskazanych powyżej ograniczeń dotyczących zabezpieczenia nie stosuje się w przypadku zabezpieczenia w postaci hipoteki oraz zastawu rejestrowego (art. 720³ § 4 Kodeksu cywilnego).
Pożyczka udzielona członkom najbliższej rodziny
Umowa pożyczki zawarta pomiędzy członkami najbliższej rodziny nie różni się w istotny sposób od umowy pożyczki zawieranej z osobą obcą. Pożyczki w rodzinie bywają udzielane w dowolnej formie - często ustnie i w gotówce, bo wszystko opiera się na zaufaniu. Ostrożność nakazuje jednak, aby umowa została mimo wszystko zawarta co najmniej w formie dokumentowej (co umożliwi dowodzenie swoich racji przed sądem, jeżeli pożyczka nie zostanie zwrócona). Bezpieczniej także przekazać pieniądze przelewem, a nie do ręki.
Kluczową cechą umowy pożyczki zawieranej pomiędzy członkami najbliższej rodziny jest możliwość zwolnienia stron umowy z konieczności zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), ze względu na przynależność członków rodziny do I grupy podatkowej. O kwestii podatku od czynności cywilnoprawnych przeczytasz w dalszej części tego artykułu.
Umowa pożyczki dla spółki z o.o. i spółki akcyjnej
W przypadku spółek kapitałowych, w tym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, często dochodzi do zawierania umów przez spółkę z osobami związanymi ze spółką osobowo lub kapitałowo. Przepisy Kodeksu spółek handlowych przewidują w tym zakresie pewne ograniczenia.
Zgromadzenie wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo zgromadzenie akcjonariuszy spółki akcyjnej musi wyrazić zgodę w formie uchwały na zawarcie przez spółkę z o.o. lub spółkę akcyjną umów pożyczki z:
- członkiem zarządu
- członkiem rady nadzorczej
- członkiem komisji rewizyjnej
- prokurentem
- likwidatorem
Dotyczy to zarówno sytuacji, w której pożyczkobiorcą jest jedna z wyżej wymienionych osób, jak i sytuacji, w której to spółka kapitałowa pożycza pieniądze od takiej osoby. Ograniczenie takie wynika z art. 15 § 1 Kodeksu spółek handlowych. Podobne ograniczenie dotyczy zawierania umów przez spółkę zależną od spółki, w której pełnią swoją funkcję wyżej wymienione osoby (art. 15 § 2 Kodeksu spółek handlowych). Jeżeli zgoda nie zostanie wyrażona, umowa pożyczki będzie nieważna (art. 17 § 1-2 Kodeksu spółek handlowych).
Dodatkowe ograniczenia są związane ze sposobem reprezentacji spółki zawierającej umowę ze swoim członkiem zarządu. Spółka z o.o. oraz spółka akcyjna muszą być reprezentowane przy zawieraniu takich umów przez:
- pełnomocnika powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia
- radę nadzorczą (jeżeli jest powołana)
Ograniczenia takie wynikają z art. 210 § 1 Kodeksu spółek handlowych (w przypadku spółki z o.o.) oraz art. 379 § 1 Kodeksu spółek handlowych (w przypadku spółki akcyjnej). Jeżeli spółka ma zawrzeć umowę z członkiem zarządu będącym jedynym wspólnikiem spółki z o.o. (spółka jednoosobowa) albo jedynym akcjonariuszem spółki akcyjnej, to do zawarcia umowy konieczne jest jej zawarcie w formie aktu notarialnego. O zawarciu takich umów notariusz zawiadamia sąd rejestrowy. Takie ograniczenia wynikają z art. 210 § 2 Kodeksu spółek handlowych (w przypadku spółki z o.o.) oraz art. 379 § 2 Kodeksu spółek handlowych (w przypadku spółki akcyjnej).
Co istotne, udzielenie pożyczek przez wspólnika albo akcjonariusza na rzecz spółki z o.o. albo spółki akcyjnej nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych - nie ma zatem obowiązku zapłaty podatku. Zwolnienie z podatku w tym zakresie przewiduje art. 9 pkt 10 lit. i ustawy o PCC.
Umowa pożyczki, a podatek od czynności cywilnoprawnych
Kto musi zapłacić podatek PCC od umowy pożyczki?
Umowa pożyczki podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC). Wyjątki od tej zasady omówimy w dalszej części tego artykułu.
Obowiązek podatkowy w przypadku pożyczek ciąży na biorącym pożyczkę (najczęściej osobie fizycznej). Wobec tego to pożyczkobiorca jest zobowiązany do złożenia deklaracji podatkowej (formularz podatkowy PCC-3) oraz zapłaty podatku PCC od umowy pożyczki. Na złożenie deklaracji i zapłatę podatku pożyczkobiorca ma 14 dni od dnia zawarcia umowy.
Jaka jest wysokość podatku PCC od umowy pożyczki?
Podstawę opodatkowania stanowi kwota lub wartość pożyczki (art. 6 ust. 1 pkt 7 Ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). Stawka podatku od czynności cywilnoprawnych od takiej umowy wynosi 0,5% (art. 7 ust. 1 pkt 4 Ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). Oznacza to, że w przypadku pożyczek w kwocie 10.000 złotych należy zapłacić podatek w wysokości 50 złotych.
Kiedy nie trzeba płacić PCC od umowy pożyczki?
Nie każda udzielona pożyczka powoduje obowiązek złożenia deklaracji oraz zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Pożyczanie pieniędzy nie zawsze wiąże się więc z podatkiem. Zgodnie z art. 9 pkt 10 ustawy o PCC zwolnione od podatku od czynności cywilnoprawnych są umowy:
- zawarte z członkami najbliższej rodziny (na zasadach omówionych szerzej w dalszej części artykułu)
- zawarte przez przedsiębiorców niemających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek
- zawarte z innymi osobami niż najbliższe, jeżeli kwota lub wartość pożyczki nie przekracza 1000 zł
- z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych
- z utworzonych w drodze ustawy innych funduszów celowych
- przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej
Stawka podatku od pożyczek udzielonych członkom rodziny - jak uniknąć podatku od czynności cywilnoprawnych?
Zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych obejmuje dwie sytuacje:
- pożyczki pomiędzy osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie) - do kwoty 36 120 zł łącznie od tej samej osoby w ciągu 5 lat (w tym zakresie uwzględnia się dalsze rozwiązania wynikające z ustawy o podatku od spadków i darowizn, na potrzeby tego artykułu posługujemy się uproszczeniami)
- pożyczki od najbliższej rodziny (małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy - a więc bez zięcia, synowej i teściów) w kwocie przekraczającej 36 120 zł - bez limitu, pod warunkiem złożenia deklaracji PCC-3 w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy (chyba że umowę zawarto w formie aktu notarialnego) oraz udokumentowania otrzymania pieniędzy przez pożyczkobiorcę przelewem (dowodem przekazania na jego rachunek płatniczy, inny rachunek w banku lub w SKOK) albo przekazem pocztowym
W praktyce oznacza to, że pożyczając pieniądze w najbliższej rodzinie warto zadbać o dwie rzeczy: pilnowanie terminu na złożenie deklaracji oraz przekazanie pieniędzy przelewem na konto pożyczkobiorcy. Przekazanie pieniędzy w gotówce (do ręki) uniemożliwia skorzystanie z pełnego zwolnienia z podatku.
Jaka jest wysokość podatku PCC od pożyczek nie zgłoszonych do urzędu skarbowego?
Jeżeli nie doszło do zgłoszenia zawarcia umowy pożyczkowej, podatnik może być zobowiązany do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 20% (zamiast podatku w wysokości 0,5% - umowa pożyczki będzie podlegać zwiększonemu opodatkowaniu - zwiększona stawka podatku).
Obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w takiej wysokości od udzielonych pożyczek powstanie, jeżeli przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego lub kontroli celno-skarbowej:
- podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy albo jej zmiany, a należny podatek od tych czynności nie został zapłacony
- biorący pożyczkę od osoby najbliższej niekorzystający ze zwolnienia kwotowego do 36 120 złotych powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, a nie spełnił warunku udokumentowania otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez SKOK lub przekazem pocztowym
Pożyczka bankowa
Pożyczka bankowa to pożyczka udzielana w ramach działalności gospodarczej banku - podlega przepisom Kodeksu cywilnego oraz Prawa bankowego. Istotnym ograniczeniem jest to, że banki mogą udzielać jedynie pożyczek pieniężnych. Pożyczki bankowe mają zawsze charakter odpłatny. Opłatą w tym przypadku są odsetki oraz prowizje związane z zawarciem umowy. Kwestię oprocentowania i zabezpieczenia spłaty pożyczki udzielonej przez bank regulują przepisy dotyczące kredytów. Zgodnie z tymi przepisami, zasady oprocentowania oraz sposób zabezpieczenia spłaty określone są w umowie.
Wszelkie prawa i obowiązki stron określone są szczegółowo w umowie zawartej między bankiem a biorącym pożyczkę. Treść tej umowy w głównej mierze wyznaczają ogólne warunki umów, którymi posługuje się bank lub regulaminy bankowe. W praktyce pożyczka bankowa przybiera różne postacie:
- kredytu dyskontowego
- kredytu akceptacyjnego
- pożyczki lombardowej
- pożyczki hipotecznej zabezpieczonej hipoteką
Wszelkie odrębności dotyczą na przykład zasad spłaty, systemu zabezpieczeń, kręgu potencjalnych pożyczkobiorców.
⚖️ Pomoc prawna w Krakowie
Pomogę odzyskać pożyczone pieniądze albo obronić się przed nienależym roszczeniem.