Autor: adwokat Wojciech Rudzki·Ostatnia aktualizacja: 11 lipca 2026

Czym jest skarga kasacyjna do naczelnego sądu administracyjnego?

Skarga kasacyjna stanowi jeden z dwóch dopuszczalnych środków odwoławczych przewidzianych przez przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona niezadowolona z rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może za pomocą skargi kasacyjnej oddać sprawę do rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Jednak należy mieć na uwadze, że postępowanie dotyczące skargi kasacyjnej istotnie różni się od postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie bada sprawy od nowa, lecz rozpoznaje ją w granicach wniesionej skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że o wyniku sprawy decyduje w dużej mierze prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych oraz dochowanie wymagań formalnych i terminów, których uchybienie prowadzi do odrzucenia skargi bez merytorycznego rozpoznania. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje także przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że skarga kasacyjna musi zostać sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika.

Skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ostatnią możliwością odwołania się od niekorzystnego rozstrzygnięcia. W związku z tym warto wiedzieć, co może być przedmiotem skargi kasacyjnej, na jakich podstawach może opierać się skarga kasacyjna, kto i w jakim terminie może ją wnieść, jakie elementy powinna zawierać oraz jak przebiega postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Co może być przedmiotem skargi kasacyjnej do NSA?

Skargą kasacyjną można zaskarżyć wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrok lub postanowienie kończące sprawę. Zgodnie z art. 173 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga kasacyjna nie przysługuje od:

• postanowienia o odrzuceniu skargi wniesionej do WSA z powodu wniesienia jej po upływie terminu, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi oraz jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona
• postanowienia o umorzeniu postępowania przed WSA, wydanego na skutek cofnięcia skargi wniesionej do WSA, w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego (chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania) oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe
• postanowienia o odrzuceniu skargi do WSA, skargi kasacyjnej do NSA, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania z powodu braku uiszczenia wpisu (opłaty), pomimo skierowania przez sąd wezwania do dokonania opłaty

Co może stanowić podstawę skargi kasacyjnej?

Art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje, że podstawą skargi kasacyjnej do NSA może być:

• naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie
• naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Normy prawa materialnego powinny stanowić podstawę, na której organ podejmuje decyzje, ustala fakty sprawy, dokonuje porównania sytuacji faktycznej do obowiązujących przepisów prawa. Zarzut naruszenia prawa materialnego może dotyczyć niewłaściwej wykładni danej normy prawnej, lub niewłaściwego zastosowania normy prawnej w danym stanie faktycznym.

Natomiast przepisy postępowania, inaczej nazywane również normami prawa procesowego, dotyczą kompetencji organów, a także sposobu dochodzenia uprawnień wynikających z norm prawa materialnego. Podstawę skargi kasacyjnej może stanowić tylko takie naruszenie norm prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej powinno się więc uprawdopodobnić, że istnieje chociaż potencjalny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wskazanym naruszeniem prawa procesowego, a wydanym w sprawie orzeczeniem.

Kto może wnieść skargę kasacyjną do NSA?

Zgodnie z art. 173 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną do NSA mogą wnieść:

• strona
• prokurator
• Rzecznik Praw Obywatelskich
• Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców
• Rzecznik Praw Dziecka

Stroną w rozumieniu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest skarżący (osoba, która wniosła skargę do WSA) oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem skargi do WSA. Uprawnienia strony przysługują również uczestnikom postępowania, to jest osobom, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, nie wniosły skargi do WSA, a wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązuje przymus adwokacko - radcowski. Oznacza to, że skarga kasacyjna wnoszona w imieniu strony postępowania powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, albo przez doradcę podatkowego w zakresie wskazanym w ustawie o doradztwie podatkowym lub rzecznika patentowego w sprawach własności przemysłowej. Niesporządzenie skargi kasacyjnej zgodnie z tymi wymaganiami stanowi brak formalny skargi kasacyjnej.

Przymus adwokacko - radcowski nie obowiązuje jednak, jeżeli:

• stroną postępowania, która wnosi skargę kasacyjną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych
• stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej

Innymi słowy: przymus adwokacko-radcowski nie dotyczy skarg kasacyjnych sporządzanych przez osoby posiadające kwalifikacje prawnicze wskazane w art. 175 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takie osoby mogą samodzielnie sporządzić i wnieść skargę kasacyjną do NSA bez konieczności ustanawiania profesjonalnego pełnomocnika.

W jakim terminie można wnieść skargę kasacyjną do NSA?

Zgodnie z art. 177 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w większości przypadków z urzędu sporządza uzasadnienie wyroku i doręcza je wszystkim stronom postępowania (art. 141 § 1, art. 142 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że aby móc wnieść skargę kasacyjną, nie ma konieczności złożenia najpierw wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.

Jednakże, w przypadku oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, uzasadnienie wyroku nie jest sporządzane z urzędu. Art. 177 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje, że w takim przypadku uzasadnienie wyroku sporządza się tylko na wniosek strony. Termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia takiego wyroku wynosi 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku lub doręczenia sentencji wyroku. Wyrok wraz z uzasadnieniem, które zostało sporządzone na wniosek, jest doręczany tylko stronie, która wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku (art. 142 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi przez WSA jest kluczowe, ponieważ bez uzyskania wyroku z uzasadnieniem niemożliwe jest skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej.

Wyjątek co do terminu na wniesienie skargi kasacyjnej do NSA dotyczy także sytuacji, gdy strona postępowania, która chce zaskarżyć orzeczenie WSA, po doręczeniu jej orzeczenia wraz z uzasadnieniem złożyła wniosek o wyznaczenie jej w ramach prawa pomocy pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego). W takiej sytuacji termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, niewcześniej jednak niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, o czym stanowi art. 177 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy tym należy zauważyć, że pełnomocnik wyznaczony stronie na jej wniosek w ramach pomocy prawnej nie ma obowiązku sporządzić skargi kasacyjnej, jeżeli po przeanalizowaniu sprawy nie znajdzie podstaw do zaskarżenia orzeczenia skargą kasacyjną do NSA. W takim przypadku, w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu pełnomocnik składa w sądzie sporządzoną przez siebie opinię co do braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej do NSA, wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii pełnomocnika stronie. Mimo opinii pełnomocnika, zgodnie z art. 177 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona może wnieść skargę kasacyjną w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie opinii pełnomocnika, o czym sąd powinien pouczyć stronę, dokonując doręczenia.

Jeżeli jednak sąd stwierdzi, że opinia pełnomocnika została sporządzona bez zachowania należytej staranności, sąd nie doręczy takiej opinii stronie. Zamiast tego, sąd zawiadomi o tej sytuacji właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznaczy stronie nowego pełnomocnika.

Istnieje również możliwość, że zgłoszony przez stronę wniosek o wyznaczenie jej pełnomocnika w ramach pomocy prawnej nie zostanie uwzględniony przez sąd. W takim przypadku, strona może wnieść skargę kasacyjną w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie postanowienia o odmowie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jeżeli strona zaskarżyła to postanowienie, termin na wniesienie skargi kasacyjnej zaczyna biec od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie.

Termin na wniesienie skargi kasacyjnej do NSA wiąże także prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Jeżeli jednak orzeczenia nie doręcza się stronie, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka mogą w terminie 30 dni od dnia wydania orzeczenia złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, a następnie wnieść skargę kasacyjną w terminie 30 dni od dnia doręczenia im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Co powinna zawierać skarga kasacyjna do NSA?

Wymogi co do treści skargi kasacyjnej do NSA wskazują art. 176, art. 46 oraz art. 47 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga kasacyjna powinna zawierać:

• oznaczenie sądu, do którego jest skierowana - skargę kasacyjną wnosi się do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wydał zaskarżone orzeczenie
• imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników
• sygnaturę akt sprawy
• oznaczenie "skarga kasacyjna"
• oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części
• podanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie
• wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany
• wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy
• podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika
• wymienienie załączników

Do skargi kasacyjnej należy także dołączyć jej odpisy dla pozostałych stron postępowania.

Pismo skargi kasacyjnej musi spełniać ogólne wymogi pisma procesowego określone w art. 46 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc zawierać m.in. oznaczenie sądu, oznaczenie stron, oznaczenie rodzaju pisma, osnowę wniosku lub oświadczenia, podpis oraz wymienienie załączników. Dodatkowo, jako pismo profesjonalnego pełnomocnika, powinno spełniać wysoki standard redakcyjny – braki formalne skutkują wezwaniem do ich usunięcia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Ile kosztuje skarga kasacyjna do NSA?

Wniesienie skargi kasacyjnej wiąże się z obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego. Opłata sądowa za skargę kasacyjną zależy od rodzaju sprawy oraz wartości przedmiotu zaskarżenia. W sprawach, w których przedmiot zaskarżenia ma określoną wartość pieniężną (np. sprawy podatkowe), pobierany jest wpis stosunkowy. W pozostałych sprawach obowiązuje wpis stały, którego wysokość określa rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Co do zasady wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi do WSA, nie mniej niż 100 zł (§ 3 tego rozporządzenia). Konkretną wysokość wpisu warto obliczyć jeszcze przed wniesieniem skargi – jego nieuiszczenie w terminie skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej.

Oprócz wpisu sądowego strona ponosi także koszty zastępstwa procesowego przez adwokata lub radcę prawnego. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ustalana jest indywidualnie z klientem, z uwzględnieniem stopnia skomplikowania sprawy i nakładu pracy. W razie wygranej strona przeciwna zwraca koszty zastępstwa procesowego według stawek minimalnych określonych w rozporządzeniach dotyczących opłat za czynności adwokackie oraz radców prawnych.

Prawo pomocy przed NSA – co zrobić, gdy nie stać mnie na skargę kasacyjną?

Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej mogą wnioskować o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy jest instytucją uregulowaną w art. 243–263 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (w całości lub w części) oraz ustanowienie z urzędu pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego).

Wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu (PPF dla osób fizycznych, PPPr dla osób prawnych) do sądu, w którym sprawa się toczy lub ma się toczyć. Sąd analizuje sytuację majątkową, dochody i wydatki wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika pozwala skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej bez konieczności ponoszenia jej kosztów przez stronę.

Czy skarga kasacyjna wstrzymuje wykonanie zaskarżonego orzeczenia?

Samo wniesienie skargi kasacyjnej co do zasady nie wstrzymuje wykonania decyzji ani wyroku – zaskarżone orzeczenie pozostaje wykonalne. Skarga kasacyjna nie wywiera więc automatycznie skutku suspensywnego, chyba że strona wniesie odrębny wniosek o wstrzymanie wykonania.

Zgodnie z art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (stosowanym odpowiednio w postępowaniu kasacyjnym), sąd może na wniosek strony wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek warto uzasadnić konkretnymi okolicznościami – abstrakcyjne twierdzenia zwykle nie wystarczą do uzyskania wstrzymania wykonania.

Czy można wnieść odpowiedź na skargę kasacyjną?

Po doręczeniu pozostałym stronom postępowania skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego, strony, które nie wniosły skargi kasacyjnej, mogą złożyć odpowiedź na skargę kasacyjną skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia im skargi kasacyjnej. Po upływie tego terminu lub po zarządzeniu doręczenia odpisu odpowiedzi na skargę skarżącemu, Wojewódzki Sąd Administracyjny niezwłocznie przekaże skargę kasacyjną oraz odpowiedź wraz z aktami sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny może uwzględnić skargę kasacyjną?

Zgodnie z art. 179a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny może niejako uwzględnić skargę kasacyjną przed przekazaniem jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyli zaskarżone orzeczenie, rozstrzygając także na wniosek strony o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego. Na tym samym posiedzeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznaje sprawę i wydaje nowe orzeczenie, od którego również przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Kiedy dojdzie do odrzucenia skargi kasacyjnej?

Skargę kasacyjną wnosi się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wydał zaskarżone orzeczenie. Jeżeli skarga kasacyjna zawiera braki formalne, czyli nie zawiera koniecznych elementów skargi, sąd wezwie skarżącego do uzupełnienia tych braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, zgodnie z art. 177a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli skarżący nie uzupełni braków, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzuci skargę kasacyjną. Do odrzucenia skargi dojdzie także, jeżeli skarga kasacyjna została wniesiona po terminie na jej złożenie, lub gdy skarga była niedopuszczalna z innego powodu, o czym stanowi art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli skarga powinna zostać odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a do tego nie doszło, już po przekazaniu sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd ten może odrzucić skargę lub zwrócić skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w celu uzupełnienia braków skargi.

Jak przebiega postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym?

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów. Istnieją jednak wyjątki, kiedy Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym. Dojdzie do tego w sprawach dotyczących skargi kasacyjnej:

• od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie - w tym przypadku NSA orzeka w składzie jednego sędziego
• gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy - w tym przypadku NSA orzeka w składzie trzech sędziów
• od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji lub sprzeciw od postanowienia na posiedzeniu niejawnym - w tym przypadku NSA orzeka w składzie jednego sędziego, a orzeczenie powinno zapaść w terminie 30 dni od dnia wpływu skargi, zgodnie z art. 182a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Strony mogą jednak przytaczać nowe uzasadnienie wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny podczas rozpoznawania skargi bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Zgodnie z art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nieważność postępowania zachodzi:

• jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna
• jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany
• jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona
• jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy
• jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw
• jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie, w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny

Ponadto, na podstawie art. 191 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny na wniosek strony rozpoznaje również postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydane w toku postępowania I instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne, które budzi poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów NSA na podstawie art. 187 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów wyrazi swoje stanowisko co do danego zagadnienia prawnego w ramach uchwały. Uchwała, którą wyda Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów, jest wiążąca w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów może także przejąć sprawę do rozpoznania.

Kiedy postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym może być zawieszone?

Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ulega zawieszeniu na podstawie art. 123 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z mocy prawa, gdy sąd zaprzestaje dokonywania czynności na skutek siły wyższej.

Zgodnie z art. 124 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd musi zawiesić postępowanie z urzędu w następujących przypadkach:

• w razie śmierci strony (jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, postępowanie powinno zostać umorzone) lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela
• jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie
• jeżeli strona lub jej przedstawiciel ustawowy znajduje się w miejscowości pozbawionej wskutek nadzwyczajnych wydarzeń komunikacji z siedzibą sądu
• jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości
• w razie przedstawienia przez sąd w tym postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu albo Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej
• w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania
• jeżeli zarządca sukcesyjny przestał pełnić tę funkcję albo zarząd sukcesyjny wygasł, w przypadku gdy postępowanie toczyło się z udziałem zarządcy sukcesyjnego

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 125 przewiduje także sytuacje, kiedy sąd może fakultatywnie zawiesić postępowanie. Sąd ma taką możliwość w następujących przypadkach:

• jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej
• jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku toczącej się procedury rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania w rozumieniu ustawy o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych
• jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej
• jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu
• w razie śmierci pełnomocnika, chyba że strona działa przed sądem osobiście

Ponadto, zgodnie z art. 192 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strony postępowania mogą zgodnie złożyć wniosek o zawieszenie postępowania.

Jakie orzeczenie może zapaść po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej przez NSA?

Jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że skarga kasacyjna jest zasadna, uchyli zaskarżone orzeczenie w całości lub w części. Naczelny Sąd Administracyjny uchyli orzeczenie także w części nie objętej skargą kasacyjną, jeżeli w sprawie zachodzi nieważność postępowania. Przy tym może także rozpoznać skargę wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Zgodnie z art. 189 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ulega odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny wyda postanowienie o uchyleniu wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzuci skargę wniesioną do WSA lub umorzy postępowanie.

Jeżeli nie ma podstaw do rozpoznania całości sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, sprawa zostanie przekazana do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wydał uchylone orzeczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien rozpoznać sprawę ponownie w innym składzie sędziowskim. Jeżeli jest to niemożliwe, Naczelny Sąd Administracyjny przekaże sprawę innemu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Od orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy również przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednak nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Natomiast jeżeli po przeanalizowaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzi, że nie ma usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych albo zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia jest zgodne z prawem, oddali skargę kasacyjną, zgodnie z art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jaki jest termin na wniesienie skargi kasacyjnej do NSA?

Termin na wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi 30 dni od dnia doręczenia stronie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z uzasadnieniem. W przypadku wyroku oddalającego skargę, uzasadnienie sporządza się tylko na wniosek strony – wniosek ten należy złożyć w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku lub doręczenia sentencji. Dopiero po doręczeniu wyroku z uzasadnieniem zaczyna biec 30-dniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej.

Czy sam mogę napisać skargę kasacyjną do NSA?

Co do zasady nie. W postępowaniu przed NSA obowiązuje przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że skargę kasacyjną musi sporządzić i podpisać profesjonalny pełnomocnik: adwokat, radca prawny, doradca podatkowy (w zakresie wskazanym w ustawie o doradztwie podatkowym) albo rzecznik patentowy (w sprawach własności przemysłowej). Wyjątek dotyczy osób z kwalifikacjami prawniczymi wymienionych w art. 175 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (m.in. sędzia, prokurator, notariusz, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych) – te osoby mogą sporządzić skargę kasacyjną samodzielnie.

Ile kosztuje wniesienie skargi kasacyjnej do NSA?

Skarga kasacyjna podlega opłacie sądowej (wpisowi), którego wysokość zależy od rodzaju sprawy i wartości przedmiotu zaskarżenia. Co do zasady wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu należnego od skargi do WSA, nie mniej jednak niż 100 zł. W sprawach z określoną wartością pieniężną pobierany jest wpis stosunkowy. Dochodzi do tego wynagrodzenie pełnomocnika, ustalane indywidualnie z klientem. Osoby w trudnej sytuacji majątkowej mogą wnioskować o przyznanie prawa pomocy.

Kiedy NSA uchyla wyrok WSA, a kiedy oddala skargę kasacyjną?

Uchylenie wyroku WSA następuje wtedy, gdy NSA uzna zarzuty kasacyjne za trafne – najczęściej gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub istotne naruszenie przepisów postępowania. Uchylenie może dotyczyć całości lub części orzeczenia. Oddalenie skargi kasacyjnej następuje natomiast wtedy, gdy NSA uzna orzeczenie WSA za prawidłowe – nie znajdzie usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych albo dojdzie do wniosku, że zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia jest zgodne z prawem (art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Co się stanie, gdy skarga kasacyjna zawiera braki formalne?

Wniesienie skargi kasacyjnej wiąże się z ryzykiem formalnym – jest to pismo o rygorystycznie określonej treści. Skarga kasacyjna musi bezwzględnie zawierać podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, a także wszystkie pozostałe elementy z art. 176 PPSA. W przypadku braków formalnych sąd wezwie do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Nieuzupełnienie braków skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. Odrzucenie nastąpi także wtedy, gdy skarga zostanie wniesiona po terminie albo była niedopuszczalna z innego powodu. Dlatego kluczowe znaczenie ma staranne przygotowanie pisma przez profesjonalnego pełnomocnika.

Jak długo NSA rozpoznaje skargę kasacyjną?

Czas rozpoznania skargi kasacyjnej przez NSA zależy od obciążenia sądu i charakteru sprawy. W praktyce postępowanie kasacyjne w prostszych sprawach kończy się w ciągu kilku – kilkunastu miesięcy, a w sprawach skomplikowanych może trwać dłużej. Szybciej rozpoznawane są sprawy dotyczące sprzeciwu od decyzji lub sprzeciwu od postanowienia – w tych przypadkach ustawa nakazuje wydanie orzeczenia w terminie 30 dni od dnia wpływu skargi (art. 182a PPSA).

Czy można wnieść skargę kasacyjną od postanowienia WSA?

Tak, ale tylko od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna nie przysługuje m.in. od postanowienia o odrzuceniu skargi do WSA z powodu nieuiszczenia wpisu (mimo wezwania sądu), od postanowienia o odrzuceniu skargi wniesionej do WSA po terminie oraz od postanowienia o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony w sprawach ściśle osobistych (art. 173 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

O autorze

adwokat Wojciech Rudzki

Okręgowa Izba Adwokacka w Krakowie · nr wpisu KRA/Adw/3310 · od 2016 r.

Prowadzę Kancelarię Adwokacką w Krakowie. Specjalizuję się w prawie cywilnym, spadkowym, gospodarczym i prawie spółek oraz w prawie nieruchomości. Reprezentuję klientów indywidualnych i przedsiębiorców - rzetelnie i konkretnie.

Więcej o mnieZadzwoń: 692 511 850