Postępowanie uproszczone

autor: adwokat Wojciech Rudzki

Ostatnia aktualizacja w dniu 7 września 2025 roku.

Postępowanie uproszczone to jeden z rodzajów postępowania sądowego w sprawach cywilnych. Dotyczy ono spraw, które teoretycznie powinny być traktowane jako sprawy prostsze albo sprawy o mniejszym ciężarze finansowym. Postępowanie uproszczone powinno prowadzić do przyśpieszenia tempa postępowania – tak na etapie postępowania dowodowego, jak na etapie sporządzania uzasadnienia wyroku, a wreszcie na etapie wnoszenia i rozpoznawania apelacji. Po przeczytaniu tego artykułu poznasz odpowiedzi między innymi na następujące pytania

• jaka sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym?
• czy w postępowaniu uproszczonym jest konieczne ścisłe udowodnienie wysokości żądania?
• czy w postępowaniu uproszczonym jest możliwy zarzut potrącenia?
• czy w postępowaniu uproszczonym można przeprowadzić dowód z opinii biegłego sądowego?
• jakie są ograniczenia prawa do wniesienia apelacji w postępowaniu uproszczonym?

Na czym polega postępowanie uproszczone?

Postępowanie uproszczone jest rodzajem postępowania sądowego w sprawach cywilnych stosowanym – przynajmniej z założenia – w mniej skomplikowanych sprawach o mniejszej wysokości żądania. Przynajmniej w teorii postępowanie uproszczone ma ułatwić i przyśpieszyć dochodzenie takich roszczeń.

Realizacji tych celów w postępowaniu uproszczonym ma służyć ograniczenie łączenia w ramach jednego pozwu kilku żądań (roszczeń) oraz ograniczenia w zakresie postępowania dowodowego. Temu samemu celowi ma służyć rezygnacja z przeprowadzania przez sąd posiedzenia przygotowawczego (na którym ustala się m.in. zakres okoliczności spornych pomiędzy stronami, kolejność prowadzenia postępowania dowodowego), chyba że z okoliczności sprawy wynika, że przeprowadzenie posiedzenia przygotowawczego może przyczynić się do sprawniejszego rozpoznania sprawy.

Pomimo pewnych ograniczeń w stosowaniu ogólnych przepisów postępowania cywilnego, postępowanie uproszczone dopuszcza możliwość wystąpienia z powództwem wzajemnym oraz możliwość podniesienia zarzutu potrącenia. Warunkiem jest, aby roszczenia nadawały się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym (art. 505.4 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).

W jakich sprawach jest prowadzone postępowanie uproszczone?

Zgodnie z art. 505.1 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, postępowanie uproszczone służy do rozpoznawania roszczeń w sprawach o świadczenie, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy złotych (np. żądanie zapłaty zaległej faktury może dotyczyć zapłaty kwoty nie wyższej niż 20.000 złotych), a w sprawach o roszczenia z rękojmi lub gwarancji – jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty (np. nie będzie możliwe prowadzenie sprawy w postępowaniu uproszczonym jeżeli wartość samochodu, którego dotyczy rękojmia wynosi 100.000 złotych).

Niezależnie od wyżej wymienionych ograniczeń, postępowanie uproszczone nie może być prowadzone w sprawach:

1. należących do właściwości sądów okręgowych (m.in. roszczenia wynikające z prawa prasowego, czy roszczenia majątkowe z zakresu praw osobistych dochodzone łącznie z prawami z zakresu praw osobistych)
2. małżeńskich i z zakresu stosunków między rodzicami a dziećmi (co dotyczy m.in. spraw o zapłatę alimentów)
3. z zakresu prawa pracy rozpoznawanych z udziałem ławników (na przykład sprawy o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy)
4. z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw wymienionych w art. 477.8 § 2 KPC (m.in. o zasiłek chorobowy, wyrównawczy, opiekuńczy, macierzyński oraz pogrzebowy, czy świadczenie rehabilitacyjne) i spraw o rentę

Dodatkowo, zgodnie z art. 505.1 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, sąd może rozpoznać sprawę na zasadach ogólnych (to jest z pominięciem przepisów stosowanych w postępowaniu uproszczonym) nawet jeżeli sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. Jest to możliwe, jeżeli sąd uzna, że przyczyni się to do sprawniejszego rozwiązania sporu.

Postępowanie uproszczone – ograniczenia

Zakaz łączenia kilku roszczeń w postępowaniu uproszczonym

Postępowanie uproszczone charakteryzuje zakaz łączenia w jednym pozwie kilku roszczeń (art. 505.3 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego).

Połączenie kilku roszczeń w jednym pozwie dopuszczalne jest zupełnie wyjątkowo, gdy roszczenia wynikają z tego samego stosunku prawnego lub kilku stosunków prawnych tego samego rodzaju (art. 505.3 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Sytuacja taka może dotyczyć na przykład żądania od tego samego pozwanego zapłaty czynszu dzierżawnego za kilka miesięcy w ramach tej samej umowy dzierżawy albo zapłaty należności z kilku umów o dzieło zawartych pomiędzy tymi samymi podmiotami.

W przypadku połączenia w jednym pozwie kilku roszczeń niezgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, przewodniczący zarządza zwrot pozwu bez wezwania do usunięcia braków. Wynika to z art. 505.3 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego) W takiej sytuacji powód może w terminie terminie tygodnia od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pozwu z wyżej wymienionej przyczyny cofnąć pozew w zakresie żądań niepodlegających łączeniu. W takim przypadku pozew w pozostałej części wywołuje skutek od daty jego pierwotnego wniesienia (co może mieć znaczenie na przykład z punktu widzenia przedawnienia roszczeń).

Zakaz dochodzenia części roszczenia w sprawie nienadającej się w całości do postępowania uproszczonego

Czasem powód dochodzi części roszczenia (na przykład pozwany był zobowiązany do zapłaty 40.000 złotych, ale dobrowolnie zapłacił 20.000 złotych, w związku z tym powód domaga się zapłaty pozostałych 20.000 złotych).

W takiej sytuacji sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym tylko wtedy, gdy postępowanie to byłoby właściwe dla całego roszczenia wynikającego z faktów przytoczonych przez powoda (w podanym powyżej przykładzie nie byłoby możliwe rozpoznanie sprawy, ponieważ postępowanie uproszczone jest prowadzone, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20.000 złotych, a całość żądania powoda wynosi 40.000 złotych i przekracza ten próg).

W przeciwnym wypadku sprawa rozpoznawana z pominięciem przepisów statuujących postępowanie uproszczone, tj. w zwykłym postępowaniu sądowym, w tym postępowaniu upominawczym (art.  505.3 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego).

Zakaz zmiany powództwa

Postępowanie uproszczone zakłada, że nie można zmieniać powództwa, a co za tym idzie nie stosuje się w nim przepisów art. 75-85 oraz 194-196 i 198 Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że nie jest możliwa zmiana podmiotu pozwanego, ani zmiana tego, czego domagamy się w tym postępowaniu. Zakaz zmiany powództwa nie obejmuje cofnięcia pozwu w całości lub w części (ograniczenia powództwa).

Ile kosztuje pozew w postępowaniu uproszczonym?

Wniesienie pozwu w postępowaniu uproszczone wymaga wpłacenia stałej opłaty od pozwu. Wysokość opłaty sądowej jest uzależniona od wysokości żądania i wynosi tyle samo ile w przypadku innych postępowań sądowych (czyli spraw rozpoznawanych w innym postępowaniu niż uproszczone):

1. 30 zł, jeśli wartość przedmiotu sporu ma wartość do 500 zł
2. 100 zł, jeśli wartość przedmiotu sporu przekracza 500 zł, ale nie przekracza 1500 zł
3. 200 zł, jeśli wartość przedmiotu sporu przekracza 1500 zł, ale nie przekracza 4000 zł
4. 400 zł, jeśli wartość przedmiotu sporu przekracza 4000 zł, ale nie przekracza 7000 zł
5. 500 zł, jeśli wartość przedmiotu sporu przekracza 7500 zł, ale nie przekracza 10000 zł
6. 750 zł, jeśli wartość przedmiotu sporu przekracza 10000 zł, ale nie przekracza 15000 zł
7. 1000 zł, jeśli wartość przedmiotu sporu przekracza 15000 zł, ale nie przekracza 20000 zł

Dowód z opinii biegłego sądowego w postępowaniu uproszczonym

Od 2019 roku przepisy Kodeksu postępowania cywilnego pozwalają na prowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego w postępowaniu uproszczonym. Do tego czasu w przypadku stwierdzenia konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego powodowało konieczność rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych.

Zgodnie z art. 505.7 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli ustalenie zasadności lub wysokości żądania powinno nastąpić z udziałem biegłego sądowego (to jest przy zastosowaniu wiadomości specjalnych) sąd może:

• rozstrzygnąć sprawę sam w oparciu o rozważenie wszystkich okoliczności sprawy
• zasięgnąć opinii biegłego sądowego

Zgodnie z art. 505.7 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, zasięgnięcie opinii biegłego sądowego nie jest jednak dopuszczalne, jeżeli przewidywany koszt takiej opinii przekracza wartość przedmiotu sporu (w uproszczeniu wysokość żądanej kwoty). Sąd może jednak przeprowadzić dowód z opinii biegłego sądowego nawet w takim przypadku, jeżeli jest to uzasadnione wyjątkowymi okolicznościami.

Uzasadnienie wyroku w postępowaniu uproszczonym

Uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony (powoda albo pozwanego) zgłoszony w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia sentencji wyroku na rozprawie albo od dnia doręczenia wyroku (jeżeli wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym). Sąd odrzuca wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w postępowaniu uproszczonym, gdy strona spóźni się ze złożeniem wniosku.

Zgodnie z art. 505.8 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 4.000 zł, uzasadnienie wyroku ogranicza się do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W takich sprawach sąd może pominąć między innymi uzasadnienie wyroku w zakresie wskazania wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Sąd może jednak sporządzić uzasadnienie wyroku w szerszym zakresie w zależności od swojego uznania po rozw rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy (art. 505.8 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego).

Jeżeli do ogłoszenia wyroku doszło na rozprawie, strona sprawy prowadzonej w postępowaniu uproszczonym może bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku ustnie do protokołu zrzec się prawa do wnoszenia apelacji. W razie zrzeczenia się prawa do wniesienia apelacji przez wszystkich uprawnionych wyrok staje się prawomocny (art. 505.8 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego).

Apelacja w postępowaniu uproszczonym

Ograniczenia w zakresie wniesienia apelacji

Prawo do zaskarżenia wyroku wydanego w postępowaniu uproszczonym jest ograniczone – apelację od wyroku można oprzeć jedynie na zarzutach (art. 505.9 § 1.1 Kodeksu postępowania cywilnego):

1. naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie
2. naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć wpływ na wynik sprawy

Co istotne, po upływie terminu do wniesienia apelacji nie można przytaczać dalszych zarzutów uzasadniających apelację (art. 505.9 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).

Jakie rozstrzygnięcia podejmuje sąd apelacyjny po rozpoznaniu sprawy?

Jeżeli sąd drugiej instancji stwierdzi, że zachodzi naruszenie prawa materialnego, a zgromadzone dowody nie dają wystarczających podstaw do zmiany wyroku, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania (art. 505.12 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego).

Uchylając zaskarżony wyrok sąd drugiej instancji może przekazać sprawę do rozpoznania z wyłączeniem przepisów o postępowaniu uproszczonym również wtedy, gdy sprawa może być rozpoznawana w tym postępowaniu (art. 505.12 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Do takiego przekazania może dojść, gdy sprawa nie należy do kategorii spraw rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym, ale została rozpoznana w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w ramach postępowania uproszczonego.

Jeżeli wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu umowy nie przekracza 4.000 zł, sąd drugiej instancji może uchylić skarżony wyrok tylko wówczas, gdy zachodzi nieważność postępowania bądź podstawa do umorzenia postępowania lub odrzucenia pozwu (art. 12 § 1.1 Kodeksu postępowania cywilnego).

Sąd drugiej instancji może oddalić apelację także wtedy, gdy mimo naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania albo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 505.12 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego).

Jeśli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji wydanego w postępowaniu uproszczonym powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 505.13 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).

W postępowaniu, które toczy się na skutek zażalenia sąd II instancji uzasadnia z urzędu wyłącznie te postanowienia, które uchylają zaskarżone postanowienie albo zarządzenie (art. 505.13a Kodeksu postępowania cywilnego).