Skarga pauliańska

autor: adwokat Wojciech Rudzki

Ostatnia aktualizacja w dniu 21 września 2025 roku.

Skarga pauliańska to jeden ze sposobów ochrony wierzycieli przed niewypłacalnością dłużników. Jeżeli dokonanie przez dłużnika czynności prawnej spowodowało jego niewypłacalność poprzez rozporządzenie jednym z jego przedmiotów majątkowych, możliwe jest dalsze traktowanie tego przedmiotu majątkowego tak jakby znajdował się w majątku dłużnika, pomimo tego, że znajduje się on już w majątku innej osoby. Umożliwia to prowadzenie postępowania egzekucyjnego za długi jednej osoby (dłużnika) z majątku innej osoby (tak zwanej osoby trzeciej). Ze względu na znaczną wartość przedmiotem skargi pauliańskiej są najczęściej nieruchomości. Po przeczytaniu tego artykułu poznasz odpowiedzi między innymi na następujące pytania:

• czym jest skarga pauliańska?
• co można uzyskać po uznaniu za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika?
• jakie czynności mogą być zaskarżane w ramach skargi pauliańskiej?
• jakie znaczenie dla skargi pauliańskiej ma świadomość dłużnika co do tego, że stał się niewypłacalny?
• co jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny?
• jak wygląda i ile kosztuje postępowania sądowe w sprawie ze skargi pauliańskiej?

Co może zrobić wierzyciel, gdy dłużnik jest niewypłacalny?

Za zaciągnięte zobowiązanie dłużnik odpowiada całym swoim majątkiem – zarówno obecnym, jak i przyszłym. W praktyce jednak wierzyciel może liczyć na zaspokojenie swojej należności tylko z majątku dłużnika istniejącego w chwili przymusowego egzekwowania roszczenia (na skutek wniosku egzekucyjnego skierowanego komornika).

Na przestrzeni czasu (pomiędzy powstaniem zobowiązania oraz wydaniem wyroku w sprawie o zapłatę przez sąd) dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem, a także zaciągać nowe zobowiązania, pomimo tego, że inne osoby podnoszą wobec niego roszczenia. Na skutek takich czynności prawnych dłużnika jego majątek może zostać uszczuplony – doprowadzony do stanu, który uniemożliwia lub zagraża zaspokojeniu wierzyciela. Wierzyciel jest więc narażony na to, że dłużnik doprowadzi się do stanu niewypłacalności (na przykład mając wobec niego zobowiązania przeniesie na inną osobę prawo własności nieruchomości stanowiącej jego jedyny majątek, co uniemożliwi wyegzekwowanie roszczenia).

Działaniom takim ma zapobiegać skarga pauliańska uregulowana w art. 527-534 Kodeksu cywilnego. Skutkiem skutecznego przeprowadzenia skargi pauliańskiej jest tak zwana względna bezskuteczność czynności prawnej dłużnika. Oznacza to, że chociaż czynność prawna jest ważna i skuteczna względem innych osób, to nie jest ona skuteczna wobec wierzyciela. Wobec wierzyciela majątek przekazany w ramach zaskarżonej poprzez skargę pauliańską czynności prawnej jest traktowany tak, jakby nadal znajdował się w majątku dłużnika (chociaż wobec innych osób właścicielem tego składnika majątku jest już inna osoba). Oznacza to możliwość prowadzenia egzekucji przez komornika długów dłużnika ze składnika majątku (np. nieruchomości), której właścicielem stała się formalnie inna osoba. Na przykład, jeżeli dłużnik przekaże w ramach umowy darowizny swoje mieszkanie osobie trzeciej doprowadzając do braku możliwości zaspokojenia wierzyciela, a skarga pauliańska zostanie skutecznie przeprowadzona, to wierzyciel będzie mógł przeprowadzić licytację komorniczą tego mieszkania, pomimo tego, że jej właścicielem nie jest już dłużnik, tylko inna osoba (która sama nie jest dłużnikiem tego wierzyciela).

Jakie czynności dłużnika można zaskarżyć poprzez skargę pauliańską?

Prawnie dopuszczalne jest zaskarżenie jedynie czynności prawnych dłużnika. Nie jest możliwe zaskarżenie przy pomocy skargi pauliańskiej innych zdarzeń, w wyniku których doszło do niewypłacalności dłużnika – np. orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, czy czynów niedozwolonych skutkujących wyrządzeniem szkody (nawet jeżeli w ich wyniku jakaś osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową – np. na skutek czynu niedozwolonego doszło do wypłaty dużego odszkodowania lub zadośćuczynienia).

Czynnością prawną jest oświadczenie woli osoby (w tym przypadku dłużnika), które z mocy prawa wywołują określone skutki prawne. W drodze skargi pauliańskiej można zaskarżyć jedynie ważne czynności prawne, a więc spełniające wymagania przewidziane przepisami prawa – np. przeniesienie własności nieruchomości wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Nie byłoby prawnie dopuszczalne żądanie uznania za bezskuteczną czynności jaką było przeniesie własności nieruchomości na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej, ponieważ czynność ta już z mocy samego prawa jest nieważna i nie wywołuje jakichkolwiek skutków prawnych. W takich przypadkach jest możliwe ustalenie nieważności umowy w ramach powództwa o ustalenie (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego) albo w pewnych przypadkach w ramach powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (jeżeli doszło do dokonania wpisu do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości na podstawie nieważnej czynności prawnej).

Należy także pamiętać, że dopuszczalne jest zaskarżenie w ramach skargi pauliańskiej zrzeczenia się prawa przez dłużnika – zrzeczenie się prawa jest bowiem czynnością prawną. W związku z tym, możliwe jest zaskarżenie w ramach skargi pauliańskiej oświadczenia o odrzuceniu spadku złożonego przez dłużnika (na skutek odrzucenia spadku dłużnik nie stał się właścicielem majątku wchodzącego w skład spadku, czym pogorszył swoją sytuację majątkową).

Przykładami czynności dłużnika, które mogą być zaskarżone w ramach skargi pauliańskiej są:

• zawarcie umowy kupna sprzedaży nieruchomości za zaniżoną cenę (np. 200.000 złotych zamiast 750.000 złotych)
• przekazanie nieruchomości w ramach umowy darowizny na rzecz dzieci
• przekazanie nieruchomości w ramach umowy o dożywocie na rzecz małżonka
• ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami oraz dokonanie podziału majątku wspólnego (dłużnik nie otrzymuje połowy należnego mu majątku, pomimo tego, że powinien go otrzymać)
• nieodpłatne zniesienie współwłasności (dłużnik stał się niewypłacalny, ponieważ nie otrzymał spłaty za udział w prawie współwłasności, który powinien otrzymać)
• odrzucenie spadku (nieruchomości wchodzące w skład spadku otrzymują dzieci dłużnika zamiast dłużnika)

Kiedy można skorzystać ze skargi pauliańskiej?

Jakie są przesłanki skutecznego wniesienia skargi pauliańskiej?

Istnieje 6 warunków (przesłanek) umożliwiających skorzystania ze skargi pauliańskiej:

1. wierzycielowi przysługuje wierzytelność wobec dłużnika
2. dłużnik dokonał czynności prawnej
3. czynność prawna dłużnika została dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela
4. dłużnik dokonał czynności prawnej ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela
5. osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową na skutek czynności prawnej dokonanej z dłużnikiem
6. działanie osoby trzeciej w złej wierze

Wierzytelność wobec dłużnika

Wierzytelność przysługująca wierzycielowi wobec dłużnika musi być po pierwsze zaskarżalna (w uproszczeniu może być skutecznie dochodzona w drodze postępowania sądowego). W związku z tym w ramach skargi pauliańskiej nie podlega ochronie roszczenie przedawnione, roszczenie z gier i zakładów oraz żądanie oparte tylko na powinnościach moralnych (art. 411 i 413 Kodeksu cywilnego).

Po drugie, wierzytelność musi być pieniężna (w szerokim rozumieniu tego pojęcia). Chodzi tu nie tylko on wierzytelności, których przedmiotem było od początku świadczenie pieniężne (na przykład wierzytelność o zwrot pożyczki), ale również o wierzytelności pierwotnie niepieniężne, w których pojawiło się świadczenie pieniężne (na przykład roszczenie o zapłatę odszkodowania za wady zakupionej nieruchomości).

Dochodzenie wierzytelności niepieniężnych nie jest możliwe z wykorzystaniem skargi pauliańskiej – służy temu skarga przewidziana w art. 59 Kodeksu cywilnego (ius ad rem).

Dokonanie przez dłużnika czynności prawnej

Czynność prawna dokonana przez dłużnika może być zarówno umową, jak i jednostronną czynnością prawną (na przykład zrzeczenie się roszczeń, odrzucenie spadku). Wszelkie inne działania dłużnika powodujące stan niewypłacalności dłużnika nie są podstawą, aby zastosowanie znalazła skarga pauliańska. Jeśli na przykład dłużnik działa i niszczy swój wartościowy przedmiot, to wierzyciel nie jest chroniony w ramach skargi pauliańskiej.

Osobą dokonującej czynności prawnej powinien być dłużnik – czyli osoba, wobec której wierzycielowi przysługuje wierzytelność. Dłużnikiem może być także jeden z dłużników solidarnych, a także poręczyciel ponoszący odpowiedzialność wobec wierzyciela (dokonane przez niego uszczuplenie własnego majątku zmniejsza szanse zaspokojenia zabezpieczonej poręczeniem wierzytelności).

Pokrzywdzenie wierzyciela na skutek czynności prawnej dłużnika

Pokrzywdzenie wierzyciela to nie tylko doprowadzenie majątku dłużnika do stanu całkowitej niewypłacalności, ale także doprowadzenie majątku dłużnika do stanu niewypłacalności w wyższym stopniu niż miało to miejsce przed dokonaniem czynności prawnej.

Działanie z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela to ograniczenie szansy zaspokojenia interesu majątkowego wierzyciela. Można powiedzieć, że stan niewypłacalności dłużnika powstaje w braku możliwości przeprowadzenia egzekucji z majątku dłużnika zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Stanem niewypłacalności uzasadniającym skorzystanie ze skargi pauliańskiej nie jest natomiast chwilowy brak gotówki po stronie dłużnika. Czynność prawna dłużnika jest uznawana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

Dla ustalenia pokrzywdzenia wierzyciela nie jest konieczne wykazanie, że doszło do ogłoszenia upadłości dłużnika lub na skutek dokonania czynności prawnej powstały podstawy do ogłoszenia takiej upadłości. Niewypłacalny w rozumieniu przepisów dotyczących skargi pauliańskiej jest również dłużnik, którego aktywa majątkowe co prawda równoważą zobowiązania wobec pokrzywdzonego wierzyciela, ale są niedostępne dla wierzyciela prowadzącego komorniczą egzekucję roszczeń pieniężnych. Dotyczy to przedmiotów wyjętych spod egzekucji lub obciążonych pierwszeństwem dla innych osób.

Świadomość pokrzywdzenia wierzyciela po stronie dłużnika

Skorzystanie ze skargi pauliańskiej jest możliwe, jeżeli dłużnik zdawał sobie sprawę z tego, że dokonana przez niego czynność prawna może skutkować pokrzywdzeniem wierzycieli. Oznacza to, że skorzystanie ze skargi pauliańskiej jest możliwe nie tylko w sytuacji dokonania przez dłużnika umyślnie czynności prawnej celem pozbawienia wierzyciela możliwości zaspokojenia wierzytelności, ale także w przypadku istnienia po stronie dłużnika świadomości możliwości takiego pokrzywdzenia.

W zakresie dowodzenia działania ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela istnieje istotne uproszczenie – jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Domniemanie prawne w tym zakresie wynika z art. 529 Kodeksu cywilnego.

Powyższe przepisy stosuje się także w wypadku, gdy dłużnik działał z zamiarem pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, więc w momencie dokonywania czynności tych wierzycieli nie posiadał. Jeżeli jednak osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o zamiarze dłużnika wiedziała.

Uzyskanie korzyści majątkowej przez osobę trzecią

Kolejną przesłanką skorzystania ze skargi pauliańskiej jest uzyskanie przez osobę trzecią korzyści majątkowej na skutek czynności prawnej dłużnika. Przede wszystkim chodzi tu o nabycie praw majątkowych albo zwolnienie z istniejącego po stronie osoby trzeciej zobowiązania wobec dłużnika (dotyczy to w szczególności zrzeczenia się roszczenia o zapłatę należności z wykonanej już przez osobę trzecią umowy).

W związku z korzyścią osiągniętą przez osobę trzecią uszczupla się majątek dłużnika, a to z kolei powoduje lub zwiększa jego niewypłacalność. Typowym przykładem osiągnięcia korzyści przez osobę trzecią jest nieodpłatne uzyskanie prawa własności nieruchomości w ramach umowy darowizny.

Działanie osoby trzeciej w złej wierze

Aby było możliwe skuteczne zrealizowanie skargi pauliańskiej, osoba trzecia (ta, z którą dłużnik dokonuje czynności prawnej) musi wiedzieć, że jej kontrahent działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli albo przy zachowaniu należytej staranności mogła się o tym dowiedzieć.

Rzeczywista lub możliwa wiedza osoby trzeciej musi zatem obejmować dwie kwestie (i to na wierzycielu spoczywa ciężar ich udowodnienia):

• czynność prawna krzywdzi wierzyciela dłużnika
• dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli

Przesłanka ta musi być spełniona w chwili dokonywania zaskarżonej czynności (późniejsze dowiedzenie się przez dłużnika o pokrzywdzeniu wierzyciela nie umożliwia skutecznego przeprowadzenia skargi pauliańskiej).

W zakresie świadomości pokrzywdzenia wierzycieli przepisy Kodeksu cywilnego przewidują domniemania prawne ułatwiające dowodzenie tej okoliczności w toku postępowania sądowego. Po pierwsze, domniemuje się, że osoba będąca w bliskim stosunku z dłużnikiem wiedziała, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Przy identyfikacji osoby bliskiej bierze się pod uwagę faktyczne stosunki łączące dłużnika z osobą, która uzyskała od niego korzyść majątkową (art. 527 § 3 Kodeksu cywilnego). Po drugie, domniemuje się, że przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych wiedział, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela (art. 527 § 4 Kodeksu cywilnego).

Istnieje także trzecie uproszczenie związane z dochodzeniem skargi pauliańskiej, które dotyczy dokonania przez dłużnika nieodpłatnej czynności prawnej (dotyczy to nie tylko prostej umowy darowizny, ale także innych czynności prawnych, na podstawie których osoba trzecia uzyskuje nieodpłatne świadczenie – na przykład nieodpłatne zniesienie współwłasności bez ekwiwalentu dla dłużnika). Zgodnie z art. 592 Kodeksu cywilnego, jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może skorzystać ze skargi pauliańskiej chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć o działaniu przez dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Przeciwko komu można wnieść skargę pauliańską?

Żądać uznania czynności prawnej za bezskuteczną można przeciwko osobie, która odniosła korzyść z czynności prawnej dokonanej z dłużnikiem. To właśnie przeciwko tej osobie przysługuje skarga pauliańska. W tym celu należy wnieść do sądu pozew zawierający skargę pauliańską. Skarga pauliańska może być także podniesiona przeciwko spadkobiercom takiej osoby. Żądanie pozwu powinno przede wszystkim zawierać:

• określenie czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli
• datę, formę oraz strony czynności prawnej

Wraz ze złożeniem skargi pauliańskiej sąd zajmie się procedowaniem naszej sprawy przeciwko dłużnikowi. Sąd w trakcie postępowania ustali, czy dłużnik działał z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela, czy jego działanie spowodowało uszczuplenie majątku dłużnika. Zbada także czy w wyniku tego działania osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, czy osoba trzecia wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła wiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli lub zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela. 

Często zdarza się jednak, że osoba trzecia w momencie wnoszenia pozwu nie jest już w posiadaniu korzyści otrzymanej wskutek czynności prawnej dokonanej ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. W takim wypadku wierzyciel może wystąpić ze skargą pauliańską bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz nastąpiło to rozporządzenie (art. 531 § 2 Kodeksu cywilnego). Jednak, aby skarga pauliańska była skuteczna, osoba ta musi jednak wiedzieć o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności prawnej dokonanej przez dłużnika za bezskuteczną albo rozporządzenie musi być bezpłatne.

W jakim terminie można wnieść skargę pauliańską?

Z art. 534 Kodeksu cywilnego wynika, że wierzyciel może skorzystać z skargi pauliańskiej w terminie 5 lat od daty czynności dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela.

Dla zachowania terminu do wniesienia skargi pauliańskiej istotny jest moment wniesienia pozwu (a nie data wydania wyroku przez sąd). Co istotne, termin ten upływa po 5 latach od daty dokonania zaskarżonej czynności prawnej, a nie kończy się z upływem roku kalendarzowego, w którym upływa 5 lat od dokonania zaskarżonej czynności. W tym zakresie nie ma zastosowania art. 118 Kodeksu cywilnego przewidujący przedawnienie roszczeń z upływem końca roku kalendarzowego.

Jakie są skutki uwzględnienia przez sąd skargi pauliańskiej?

Skutkiem uwzględnienia przez sąd skargi pauliańskiej jest możliwość zaspokojenia się przez wierzyciela z praw lub przedmiotów należących obecnie do osoby trzeciej. Oznacza to, że możliwe jest prowadzenie egzekucji długów jednej osoby (dłużnika) z majątku innej osoby (osoby trzeciej).

Zgodnie z art. 532 Kodeksy cywilnego, wierzyciel może realizować swoje uprawnienie z pierwszeństwem przed innymi wierzycielami osoby trzeciej, a więc takimi, którzy nie uzyskali ochrony w ramach skargi pauliańskiej. Nie oznacza to jednak pierwszeństwa przed wszystkimi wierzycielami. W przypadku prowadzenia egzekucji z rzeczy lub prawa objętego skargą pauliańską znajdują zastosowanie kolejność zaspokojenia wierzycieli wynikająca z art. 1025 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (oznacza to m.in. pierwszeństwo w zaspokojeniu dla kosztów egzekucji, należności alimentacyjnych, czy należności zabezpieczonych hipoteką).

Jeżeli osoba trzecia rozporządziła już korzyścią uzyskaną od dłużnika, wierzyciel może domagać się zaspokojenia z majątku następcy prawnego osoby trzeciej (tzw. osoby czwartej). Możliwość zrealizowania skargi pauliańskiej w tym przypadku istnieje pod warunkiem, że osoba ta uzyskała korzyść nieodpłatnie albo działała w złej wierze – wiedziała albo przy zachowaniu należytej staranności powinna była wiedzieć o możliwości uznania czynności prawnej za bezskuteczną.

Zwolnienie się przez osobę trzecią od uznania czynności za bezskuteczną

Osoba trzecia, która uzyskała korzyść od dłużnika ma możliwość zwolnienia się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela, który żąda uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli:

• wskaże wierzycielowi mienie dłużnika wystarczające do zaspokojenia wierzytelności wierzyciela
• sama zaspokoi roszczenie wierzyciela przysługujące wobec dłużnika

Omówiona powyżej możliwość wynika z art. 533 Kodeksu Cywilnego. Prawnicy określają taką możliwość zwolnienia się przez osobę trzecią ze zobowiązania uprawnieniem przemiennym. Z możliwości takiej może skorzystać zarówno osoba trzecia, jak i kolejne osoby, na których rzecz osoba ta rozporządziła uzyskaną korzyścią (to jest tzw. osoba czwarta, osoba piąta itd.). Osoba trzecia może skorzystać z jednej z przedstawionych możliwości lub też samodzielnie w części zaspokoić wierzyciela, a dopiero w brakującym zakresie wskazać majątek dłużnika, dzięki któremu możliwe będzie zaspokojenie roszczenia.

Termin na zwolnienie się z odpowiedzialności względem wierzyciela

Skorzystanie z uprawnienia przemiennego jest możliwe w każdej chwili. Przepisy prawa nie określają terminu, po upływie którego zwolnienie się z odpowiedzialności za czynność prawną dokonaną z dłużnikiem nie byłoby możliwe lub nie wywoływałoby skutków prawnych.

W tym miejscu należy jednak zaznaczyć, że sam obowiązek zadośćuczynienia za czynność prawną dokonaną z dłużnikiem z pokrzywdzeniem jego wierzycieli powstaje dopiero w wyniku wydanego orzeczenia przez sąd, a więc po przeprowadzeniu i zakończeniu postępowania sądowego. Oznacza to, że konieczne jest najpierw wniesienie pozwu, rozpoznanie sprawy przez sąd, a następnie wydanie wyroku i jego uprawomocnienie. Czasem dojdzie do uprawomocnienia orzeczenia dopiero po rozpoznaniu sprawy przez sąd drugiej instancji.

Dopuszczalne jest jednak, aby już w trakcie procesu osoba trzecia wskazała majątek dłużnika z którego wierzyciel będzie mógł zaspokoić swoje roszczenie. W takim przypadku sąd oddali powództwo o uznanie czynności za bezskuteczną względem wierzyciela. Naturalnie możliwe jest zrealizowanie omawianego uprawnienia także przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie ze skargi pauliańskiej.

Postępowanie sądowe w sprawie skargi pauliańskiej

Do jakiego sądu wnosi się skargę pauliańską?

Skargę pauliańską wnosi się do sądu rejonowego albo do sądu okręgowego. Wybór sądu w tym zakresie (tak zwana właściwość rzeczowa) jest uzależniony od wysokości roszczenia wierzyciela wobec dłużnika. Jeżeli wartość tego roszczenia (wartości przedmiotu sporu) nie przekracza sto tysięcy złotych, sprawę należy skierować do sądu rejonowego. Jeżeli wartość tego roszczenia przekracza 100000 złotych, sprawę należy skierować do sądu okręgowego.

Istotny jest także wybór konkretnego sądu, do którego należy wnieść pozew (tak zwana właściwość miejscowa sądu). W tym zakresie znajdują zastosowanie ogólne przepisy postępowania cywilnego (art. 27 § 1 oraz art. 30 Kodeksu postępowania cywilnego). W związku z tym, pozew należy wnieść do sądu, w którego okręgu zamieszkuje pozwany (jeżeli jest osobą fizyczną) albo w okręgu którego pozwany ma siedzibę (jeżeli pozwany nie jest osobą fizyczną, a na przykład spółką jawną albo spółką z o.o.)

Ile kosztuje wniesienie pozwu ze skargi pauliańskiej?

W przypadku skargi pauliańskiej przepisy prawa nie przewidują szczególnych zasad ustalania opłaty sądowej od pozwu. W związku z tym, w tych sprawach znajduje zastosowanie art. 13 ust. 1 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wiążacy wysokość opłaty sądowej z wartością przedmiotu sporu (w tym przypadku wartością roszczenia wierzyciela wobec dłużnika podlegającego ochronie w ramach skargi pauliańskiej):

• do 500 złotych – 30 złotych
• ponad 500 złotych do 1500 złotych – 100 złotych
• ponad 1500 złotych do 4000 złotych – 200 złotych
• ponad 4000 złotych do 7500 złotych – 400 złotych
• ponad 7500 złotych do 10 000 złotych – 500 złotych
• ponad 10 000 złotych do 15 000 złotych – 750 złotych
• ponad 15 000 złotych do 20 000 złotych – 1000 złotych
• powyżej 20 000 złotych – 5% wartości przedmiotu sporu, nie więcej niż 200 000 złotych

Jak przebiega postępowanie sądowe w sprawie ze skargi pauliańskiej?

W typowej sytuacji z wniesieniem pozwu ze skargi pauliańskiej powinno być połączone jednoczesne złożenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia na czas trwania postępowania (np. poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości, którą rozporządził dłużnik na rzecz osoby trzeciej).

Po doręczeniu pozwanemu pozwu jest on wzywany do złożenia odpowiedzi na pozew (termin do jej złożenia określa sąd, przy czym nie może być on krótszy niż 2 tygodnie). Zarówno powód (wierzyciel), jak i pozwany (osoba trzecia) powinni powołać w treści pierwszych pism procesowych wszystkie twierdzenia oraz wnioski dowodowe dotyczące sprawy (w przeciwnym wypadku mogą one zostać pominięte przez sąd na dalszym etapie postępowania). Sąd może zobowiązać strony postępowania do składania dalszych pism przygotowawczych, w ramach których powód i pozwany ustosunkują się do stanowiska strony przeciwnej oraz powołują ewentualne dalsze twierdzenia i wnioski dowodowe.

W toku postępowania sądowego, sąd ustala spełnienie przesłanek skargi pauliańskiej (które omówiliśmy już we wcześniejszej części tego artykułu). W związku z tym możliwe jest prowadzenie dowodu z przesłuchania stron, przesłuchania świadków, dokumentów oraz opinii biegłych sądowych (zwłaszcza co do wartości poszczególnych składników majątku, zdolności dłużnika do wykonywania zobowiązań oraz jego wypłacalności – zwłaszcza w przypadku spółek prawa handlowego). W toku postępowania, sąd uwzględnia domniemania prawne, które omówiliśmy już powyżej.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, sąd pierwszej instancji wydaje wyrok. Od wyroku przysługuje odwołanie do sądu drugiej instancji. W zależności od wartości przedmiotu sporu, możliwe jest także wniesienie skargi kasacyjnej (jeżeli wartość przedmiotu sporu wynosi co najmniej pięćdziesiąt tysięcy złotych – zgodnie z art. 398.2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego).