Wydziedziczenie Kraków – pomoc kancelarii adwokackiej

Wydziedziczenie to pozbawienie osoby uprawnionej do zachowku prawa do jego dochodzenia. Może być dokonane wyłącznie w testamencie i tylko z przyczyn wskazanych w art. 1008 Kodeksu cywilnego. Uprawniony do zachowku może być wydziedziczony tylko jeżeli:

• wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego
• dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci
• uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych

Wydziedziczenie nie może być domniemywane – musi wyraźnie wynikać z testamentu i zawierać konkretne przyczyny uzasadniające działanie spadkodawcy. Z praktyki naszej kancelarii adwokackiej wynika, że celowe jest możliwie szerokie uzasadnienie wydziedziczenia – wskazanie przyczyn, dat, zdarzeń, świadków. Ułatwi to obronę skuteczności wydziedziczenia w przypadku prowadzenia procesu sądowego dotyczącego tej kwestii.

Skuteczne wydziedziczenie jest możliwe tylko jeżeli doszło do spełnienia ściśle określonych przesłanek przewidzianych przez prawo spadkowe. Przede wszystkim, wydziedziczenie musi zostać dokonane w testamencie – nie wystarczy ustne oświadczenie, nieformalna notatka, czy email.

Kluczowe znaczenie ma również to, aby przyczyna wydziedziczenia została wskazana w testamencie w sposób jasny, konkretny i zgodny z przepisami Kodeksu cywilnego. Spadkodawca nie powinien ograniczać się do ogólnikowych stwierdzeń (w szczególności poprzestać na przepisaniu postanowień art. 1008 Kodeksu cywilnego, co często ma miejsce, nawet w przypadku sporządzania testamentu notarialnego). Jako adwokat zajmujący się prawem spadkowym w Krakowie rekomenduję, aby każda przyczyna wydziedziczenia powinna być opisana tak, by nie budziła wątpliwości co do jej rzeczywistego zaistnienia.

Sąd, oceniając skuteczność wydziedziczenia, bierze pod uwagę nie tylko treść testamentu, ale również okoliczności sprawy mające miejsce przed i po sporządzeniu testamentu (skutkiem przebaczenia po sporządzeniu testamentu jest odnowienie prawa do zachowku).

W praktyce, kwestionowanie wydziedziczenia dotyczy albo ważności sporządzonego testamentu (np. pod wpływem leków ograniczających postrzeganie rzeczywistości, albo w stanie demencji) albo braku zajścia przyczyn stanowiących podstawę wydziedziczenia albo braku możliwości zarzucania uprawnionemu do zachowku określonego zachowania (np. dziecko zerwało kontakt z ojcem stosującym przemoc domową albo ojcem, który porzucił rodzinę i stracił zainteresowanie dzieckiem).

Dlatego tak istotne jest, aby testament był sporządzony z należytą starannością i przy wsparciu doświadczonego adwokata.

Niegodność dziedziczenia to odrębna instytucja prawa spadkowego, która – w przeciwieństwie do wydziedziczenia nie wymaga wyraźnej woli spadkodawcy. O niegodności dziedziczenia orzeka sąd na wniosek osoby zainteresowanej. Zgodnie z art. 928 Kodeksu cywilnego jest to mozliwe, jeżeli spadkobierca:

• dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy
• podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności
• umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego
• uporczywie uchylał się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową
• uporczywie uchylał się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka.

W przypadku stwierdzenia niegodności dziedziczenia, spadkobierca traci prawo do spadku oraz zachowku, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Różnica polega na tym, że niegodność dziedziczenia nie jest uzależniona od treści testamentu ani od woli spadkodawcy – decydujące są okoliczności sprawy i przesłanki określone w Kodeksie cywilnym.

Niegodność dziedziczenia może być stwierdzona nawet po śmierci spadkodawcy, jeśli ujawnią się nowe fakty świadczące o rażącym naruszeniu prawa lub zasad współżycia społecznego przez spadkobiercę. W praktyce oznacza to, że sąd może pozbawić prawa do spadku osobę, która dopuściła się względem spadkodawcy czynów szczególnie nagannych, niezależnie od treści ostatniej woli zmarłego.

Podważenie wydziedziczenia to jedna z najczęstszych strategii obrony spadkobiercy, który został pozbawiony prawa do zachowku. Spadkobierca może skutecznie podważyć wydziedziczenie, jeśli wykaże, że przyczyna wydziedziczenia wskazana w testamencie była nieprawdziwa, nieuzasadniona lub nie miała miejsca w rzeczywistości.

Istotnym argumentem jest również brak pełnej zdolności do czynności prawnych lub zdolności do sporządzenia testamentu (tzw. zdolność testowania) po stronie spadkodawcy w chwili sporządzania testamentu – na przykład z powodu choroby, zaburzeń świadomości, czy presji ze strony osób trzecich powodującej brak działania z dostatecznym rozeznaniem.

Jeżeli okaże się, że spadkodawca nie był zdolny do sporządzenia testamentu, testament zawierający wydziedziczenie nie został sporządzony poprawnie albo spadkodawca nie miał podstaw do pozbawienia spadkobiercy prawa do zachowku (np. zdarzenia stanowiące podstawę wydziedziczenia nie zaszły albo nie były zawinione przez uprawnionego do zachowku), to spadkobierca odzyskuje prawo do zachowku, a testament w tym zakresie traci moc

Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, dlatego warto skorzystać z pomocy adwokata posiadającego doświadczenie w sprawach spadkowych, który pomoże zgromadzić odpowiednie dowody i przygotować skuteczną linię obrony.

Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która chroni najbliższych członków rodziny spadkodawcy przed całkowitym pozbawieniem udziału w spadku. Prawo do zachowku przysługuje zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy (w szczególności jeśli zostali pominięci w testamencie albo spadkodawca rozdysponował swoim majątkiem za życia – np. poprzez darowizny).

Osoby uprawnione do zachowku mogą dochodzić swoich praw na drodze sądowej, zwłaszcza gdy wydziedziczenie okaże się bezskuteczne lub gdy zostały całkowicie pominięte w testamencie. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli spadkodawca próbował w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka lub rodziców zachowku, a wydziedziczenie nie spełniało wymogów formalnych lub materialnych, uprawnieni mogą żądać wypłaty należnej im części spadku.

Dochodzenie roszczeń z tytułu zachowku to często skomplikowany proces, dlatego wsparcie adwokata doświadczonego w sprawach spadkowych jest nieocenione w walce o swoje prawa.