Autor: adwokat Wojciech Rudzki·Ostatnia aktualizacja: 10 sierpnia 2026Zapis bankowy, czyli dyspozycja wkładem na wypadek śmierci
Zapis bankowy to inaczej dyspozycja wkładem na wypadek śmierci. Pozwala na przekazanie pieniędzy po swojej śmierci osobom zaliczanym do najbliższych członków rodziny. W ramach zapisu bankowego można przekazać w 2026 roku łącznie 187.997,80 złotych (stan na dzień 10 sierpnia 2026 roku), ale kwota ta jest zmienna i zależy od wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku. Po przeczytaniu tego artykułu poznasz odpowiedzi między innymi na następujące pytania:
- czym jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci?
- kto może ustanowić zapis bankowy i na czyją rzecz można go ustanowić?
- jak wygląda złożenie dyspozycji w banku lub w aplikacji mobilnej?
- czy zapis bankowy wchodzi w skład spadku i czy wpływa na dział spadku?
- czym różni się zapis bankowy od zapisu windykacyjnego oraz zapisu zwykłego?
- czy dyspozycja wkładem na wypadek śmierci wpływa na prawo do zachowku?
Czym jest zapis bankowy?
Zapis bankowy to instytucja regulowana przez Prawo bankowe, inaczej nazywana dyspozycją wkładem na wypadek śmierci. Zgodnie z art. 56 ust. 1 Prawa bankowego, posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej może polecić pisemnie bankowi dokonanie po swojej śmierci wypłaty wskazanym przez siebie osobom - małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu określonej kwoty pieniężnej. W ten sposób posiadacz rachunku zabezpiecza rodzinę na wypadek swojej śmierci. Mówiąc prościej - posiadacz rachunku może zlecić bankowi wypłatę pieniędzy wskazanym bliskim po swojej śmierci, z pominięciem procedury spadkowej.
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci wywiera skutki dopiero po śmierci posiadacza rachunku, a za jego życia nie wywiera żadnego wpływu na relacje z bankiem albo z członkami rodziny.
Wypłata następuje wtedy na podstawie dyspozycji - na rzecz wskazanych osób niezależnie od tego, kto i na jakich zasadach dziedziczy. Dyspozycji na wypadek śmierci nie trzeba przy tym nigdzie rejestrować - wystarczy złożenie dyspozycji w banku prowadzącym rachunek. To duże zabezpieczenie bliskich na wypadek śmierci. Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci pozwala uniknąć wielu formalności związanych z procedurą spadkową, bo środki wypłacane na podstawie dyspozycji nie czekają na zakończenie postępowania spadkowego.
Jak dokonać dyspozycji wkładem na wypadek śmierci?
Kto może dokonać dyspozycji wkładem na wypadek śmierci?
Przy zawieraniu umowy rachunku bankowego bank - na podstawie art. 56a ust. 1 Prawa bankowego - musi poinformować klienta o możliwości złożenia dyspozycji wkładem na wypadek śmierci. Dyspozycji tej może dokonać osoba fizyczna, która posiada:
- rachunek oszczędnościowy
- rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy
- terminową lokatę oszczędnościową
Składana na wypadek śmierci dyspozycja wkładem może z natury rzeczy zostać złożona jedynie za życia posiadacza rachunku. Dyspozycji wkładem na wypadek śmierci nie może złożyć pełnomocnik.
Rachunki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (rachunki firmowe) nie podlegają dyspozycji na wypadek śmierci - nie są bowiem rachunkami oszczędnościowymi.
Osoba małoletnia po ukończeniu 13 roku życia, zgodnie z art. 58 Prawa bankowego, może samodzielnie dokonać dyspozycji wkładem na wypadek śmierci - aczkolwiek jedynie w takim zakresie, w jakim może samodzielnie decydować o środkach zgromadzonych na rachunku bez zgody przedstawicieli ustawowych. Przedstawiciele ustawowi mogą także zablokować ustanowienie dyspozycji na wypadek śmierci przez małoletniego, poprzez sprzeciwienie się tej dyspozycji na piśmie.
Inne osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, na przykład osoby ubezwłasnowolnione częściowo, nie mogą dokonać dyspozycji na wypadek śmierci samodzielnie - wymagana jest zgoda ich przedstawiciela ustawowego. Osoby, które w ogóle nie mają zdolności do czynności prawnych, nie mogą dokonać dyspozycji wkładem na wypadek śmierci.
Dyspozycję wkładem na wypadek śmierci ustanawia się poprzez jednostronną czynność prawną, która sprowadza się do złożenia stosownego pisemnego oświadczenia przez posiadacza rachunku. Oświadczenie o ustanowieniu dyspozycji wkładem na wypadek śmierci powinno zostać złożone z własnej woli. Zgodnie z regulacjami dotyczącymi wad oświadczeń woli, dyspozycja złożona w braku świadomości lub swobody, pod wpływem błędu, podstępu lub groźby, będzie nieważna.
Oświadczenie będzie skuteczne pod warunkiem, że dotrze do banku w taki sposób, żeby bank mógł się z nim zapoznać. Nie potrzeba żadnego formalnego przyjęcia oświadczenia przez bank. Bank nie może również takiego oświadczenia odrzucić.
Oświadczenie musi zostać złożone co najmniej w formie pisemnej - można tego dokonać również za pomocą formularza przygotowanego przez bank. Złożenie takiego oświadczenia ustnie lub w formie dokumentowej nie doprowadzi do złożenia dyspozycji.
Dopuszczalne jest natomiast złożenie oświadczenia w formie "wyższej" niż pisemna, na przykład w formie aktu notarialnego czy z podpisem notarialnie poświadczonym - jednak nie ma takiej konieczności. Prawo bankowe w art. 7 ust. 1 przewiduje, że dyspozycja wkładem na wypadek śmierci może być złożona również w formie elektronicznej.
Jak złożyć dyspozycję w oddziale banku lub w aplikacji mobilnej?
W praktyce złożenie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci wygląda prosto. Jeżeli zlecasz dyspozycję wkładem w oddziale banku, pracownik banku poda Ci gotowy formularz - wystarczy wskazać beneficjentów oraz kwoty, aby zlecić bankowi wypłatę pieniędzy na ich rzecz, i podpisać oświadczenie. Do placówki banku warto zabrać dowód osobisty oraz dane osób uprawnionych (imię, nazwisko, PESEL).
Coraz więcej banków pozwala też ustanowić zapis w bankowości internetowej lub w aplikacji mobilnej. Zwykle wystarczy kilka kliknięć: po zalogowaniu wybierz zakładkę z ustawieniami rachunku (np. "Dyspozycja na wypadek śmierci") i uzupełnij dane beneficjentów. W niektórych bankach wybierz zakładkę "Ustawienia" albo "Dyspozycje i pełnomocnictwa". Dyspozycja złożona w formie elektronicznej jest tak samo ważna jak pisemna.
Jeżeli zlecasz dyspozycję wkładem przez aplikację mobilną, upewnij się, że bank potwierdził jej przyjęcie. Za złożenie dyspozycji bank może pobrać niewielką opłatę zgodnie ze swoją tabelą opłat - opisy usługi w serwisach banków nie stanowią oferty w rozumieniu Kodeksu cywilnego, więc o treści Twojej dyspozycji decyduje złożone oświadczenie i przepisy Prawa bankowego.
Na czyją korzyść można dokonać dyspozycji?
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci może być dokonana na rzecz najbliższych posiadacza rachunku:
- małżonka
- wstępnych (rodziców, dziadków)
- zstępnych (dzieci, wnuków, prawnuków itd.)
- rodzeństwa
Decyduje stopień pokrewieństwa - nie można dokonać zapisu na rzecz innych osób fizycznych ani na rzecz osób prawnych bądź jednostek organizacyjnych nieposiadających zdolności prawnej (na przykład spółki z o.o. albo spółki jawnej).
Zdolność do bycia beneficjentem zapisu bankowego ocenia się na moment śmierci posiadacza rachunku. Z tego względu możliwe jest na przykład ustanowienie zapisu na rzecz konkubenta, a następnie zawarcie związku małżeńskiego - dotychczasowy konkubent jako małżonek zostanie zaliczony do kręgu osób uprawnionych. Analogicznie w przypadku rozwodu oraz separacji: złożenie dyspozycji w trakcie małżeństwa, a następnie rozwód albo separacja przed śmiercią posiadacza rachunku wyklucza możliwość zostania beneficjentem środków pieniężnych w ramach dyspozycji wkładem na wypadek śmierci.
Wskazanie beneficjenta powinno być możliwie jak najbardziej konkretne, tak aby bank nie miał wątpliwości, kto jest uprawniony z tytułu dyspozycji. W treści oświadczenia należy podać co najmniej imię i nazwisko beneficjenta, ale warto wskazać również inne dane - na przykład miejsce zamieszkania czy numer PESEL.
Na wypadek swojej śmierci posiadacz rachunku może też złożyć dyspozycję wkładem na rzecz kilku osób równocześnie. Wszystkich beneficjentów można objąć jedną dyspozycją wkładem - nie trzeba składać osobnych oświadczeń. Posiadacz rachunku może od razu wskazać, w jakich częściach poszczególni beneficjenci mają otrzymać środki zgromadzone na rachunku, lub ustanowić ich łącznie, bez wskazywania wysokości kwot przypadających poszczególnym uprawnionym.
Jeżeli zapis zostanie ustanowiony łącznie, a jeden z beneficjentów umrze przed śmiercią posiadacza rachunku, pozostali beneficjenci otrzymają jego część podzieloną po równo - podobnie jak na zasadach prawa przyrostu.
Jakie są ograniczenia co do przedmiotu dyspozycji na wypadek śmierci?
Ustanawiana na wypadek śmierci dyspozycja wkładem może obejmować jedynie polecenie dokonania określonej wypłaty kwoty pieniężnej. Przedmiotem dyspozycji nie może być żadne inne zlecenie. Nie ma znaczenia, w jakiej walucie prowadzone są rachunki, z których ma nastąpić wypłata.
Istotnym ograniczeniem jest to, że przepisy o dyspozycji na wypadek śmierci nie mają zastosowania do rachunków wspólnych - stanowi o tym art. 57 Prawa bankowego. Konta wspólne (np. małżeńskie) pozostają więc poza zakresem tej instytucji; chcąc skorzystać z dyspozycji, trzeba prowadzić rachunek indywidualny. Nie ma za to znaczenia, czy rachunek prowadzi bank krajowy, czy bank zagraniczny - bank zobligowany jest do zrealizowania dyspozycji, chyba że do umowy rachunku bankowego znajdują zastosowanie przepisy prawa obcego, które wyłączają stosowanie regulacji Prawa bankowego.
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci jest niejako dodatkiem do umowy rachunku bankowego. Jeżeli więc umowa rachunku została zawarta na czas oznaczony, a posiadacz rachunku zmarł po upływie czasu, na jaki została zawarta, zapis bankowy nie będzie skuteczny.
Przedmiot dyspozycji jest też każdorazowo ograniczony do wysokości zgromadzonych środków na rachunku obciążonym zapisem. Skuteczność dyspozycji ocenia się na moment śmierci posiadacza rachunku - kwota Twojej dyspozycji może więc zostać pomniejszona, jeżeli na rachunku nie będzie sumy wystarczającej do pokrycia całości zapisu.
Jaki jest limit wysokości zapisu bankowego?
Kwota wypłacona tytułem dyspozycji wkładem na wypadek śmierci nie może być wyższa niż dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku (wynika to z art. 56 ust. 2 Prawa bankowego). Na dzień 10 sierpnia 2026 roku maksymalna dozwolona kwota wynosi 187.997,80 złotych (20 x 9399,89 złotych - ostatni komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego opublikowany za czerwiec 2026 roku).
Limit ma charakter ruchomy. Dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku jest ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego co miesiąc - o ostatecznej wysokości limitu decyduje więc komunikat za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku, a nie kwota z dnia złożenia dyspozycji. Planując wysokość zapisu, warto śledzić kolejne komunikaty Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Limit kwoty wypłaty dyspozycji jest więc weryfikowany przez bank już po śmierci posiadacza rachunku. Z uwagi na to w momencie ustanawiania zapisu bank może przyjąć jedną dyspozycję wkładem, która przekracza ustawowy limit na moment składania oświadczenia - dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie z chwili złożenia dyspozycji nie ma bowiem znaczenia, decyduje ostatni miesiąc przed śmiercią.
Jeżeli w wyniku złożenia kilku zapisów bankowych - bez względu na liczbę wydanych dyspozycji - łączna suma dyspozycji przekracza limit, to na zasadzie art. 56 ust. 4 Prawa bankowego dyspozycja wydana później ma pierwszeństwo w wypłacie przed dyspozycją wydaną wcześniej. Przykład: jeżeli posiadacz złożył najpierw jedną dyspozycję na rzecz żony, a potem drugą na rzecz syna, i łączna suma przekracza limit, w pierwszej kolejności zostanie zrealizowana dyspozycja wydana później (na rzecz syna), a dyspozycja wydana wcześniej - tylko w pozostałym zakresie. W razie wątpliwości kolejność ustali bank: dyspozycja wydana później zawsze wyprzedza starszą. Reguła ta działa bez względu na liczbę wydanych dyspozycji.
Dyspozycje wydane wcześniej są wypłacane do granicy wynikającej z limitu - czyli dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku. Limit obowiązuje niezależnie od liczby wydanych dyspozycji, od tego, ile rachunków w danym banku posiada ustanawiający, oraz od tego, w ilu bankach posiada rachunki - łączna kwota wszystkich wypłat nie może przekroczyć maksymalnej dozwolonej kwoty. Limit kwoty wypłaty dyspozycji obejmuje przy tym wszystkie banki łącznie - bez względu na liczbę wydanych dyspozycji w każdym z nich.
Jeżeli natomiast kilku beneficjentów zostało uprawnionych poprzez jedną dyspozycję, która przekroczyła limit, roszczenia beneficjentów zostają proporcjonalnie obniżone, tak aby łączna kwota wypłat nie przekraczała ustawowego limitu. Limit dotyczy przy tym sumy wszystkich dyspozycji na wypadek śmierci złożonych przez tego samego posiadacza rachunku - a nie każdej dyspozycji z osobna. Nie ma więc znaczenia, czy posiadacz złożył jedną dyspozycję na wysoką kwotę, czy kilka mniejszych. Graniczną wartością zawsze pozostaje dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie za ostatni miesiąc przed śmiercią.
Jak otrzymać kwotę należną tytułem zapisu bankowego?
Jeżeli bank dowiedział się o śmierci posiadacza rachunku, powinien niezwłocznie zawiadomić wskazane przez posiadacza rachunku osoby o możliwości wypłaty określonej kwoty na podstawie dyspozycji - zgodnie z art. 56a ust. 2 Prawa bankowego.
Wypłata środków jest możliwa jedynie wtedy, gdy beneficjent przeżył posiadacza rachunku, który dokonał zapisu - decyduje chwila jego śmierci. Jeżeli beneficjent zmarłby przed śmiercią posiadacza rachunku, uprawnienie z tytułu dyspozycji nie przechodzi na spadkobierców beneficjenta (dotyczy to zarówno spadkobierców ustawowych, jak i testamentowych).
Roszczenie o wypłatę środków przysługuje beneficjentowi bezpośrednio wobec banku prowadzącego rachunek. Beneficjent, chcąc wypłacić środki na podstawie dyspozycji, powinien zgłosić się do placówki banku oraz przedłożyć dokumenty potwierdzające, że jest uprawniony do wypłaty środków - przede wszystkim odpis aktu zgonu posiadacza rachunku - oraz wykazać stopień pokrewieństwa ze zmarłym. Warto przedłożyć również kopię oświadczenia o ustanowieniu dyspozycji wkładem, jeżeli beneficjent taką posiada.
Bank następnie dokona weryfikacji zapisu i przedłożonych dokumentów. Bank nie może uzależnić realizacji dyspozycji od zgody spadkobierców. Jeżeli weryfikacja przebiegnie pomyślnie, objęta dyspozycją kwota środków pieniężnych zostanie wypłacona beneficjentowi. Jeżeli rachunek prowadzony jest w walucie obcej, kwota wypłacona beneficjentowi powinna być wyrażona w tej walucie.
Co ważne, wypłata na podstawie dyspozycji następuje niezależnie od postępowania spadkowego - beneficjent nie musi przedstawiać bankowi potwierdzenia praw do spadku. Środki trafiają na rzecz wskazanych osób niezależnie od tego, kto dziedziczy po zmarłym.
Jeżeli ustanowiono kilku beneficjentów, nie powstaje między nimi solidarność wierzycieli w stosunku do roszczenia przysługującego im wobec banku. Jeżeli więc bank wypłaci całość zapisu tylko jednemu z beneficjentów, nie zwolni się z obowiązku wypłaty wobec pozostałych. Aby zwolnić się ze zobowiązania, bank powinien wypłacić każdemu z beneficjentów przypadającą na niego część kwoty objętej dyspozycją.
Kwota wypłaty należna w ramach zapisu bankowego podlega dziedziczeniu, jeżeli beneficjent umrze po śmierci ustanawiającego zapis. W sytuacji, gdy beneficjent nie zdążył pobrać środków przed swoją śmiercią, roszczenie o wypłatę przechodzi na jego spadkobierców.
Aby pobrać środki, spadkobiercy beneficjenta będą musieli przedłożyć w banku dokument poświadczający dziedziczenie po beneficjencie: zarejestrowany akt notarialnego poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza albo prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Bez notarialnego poświadczenia dziedziczenia lub sądowego potwierdzenia praw do spadku bank nie wypłaci środków spadkobiercom beneficjenta. Stwierdzenie nabycia spadku uzyskane w sądzie działa tu tak samo jak akt notarialny - w obu przypadkach chodzi o urzędowe potwierdzenie praw do spadku (notarialne albo w formie sądowego potwierdzenia), a prawomocne postanowienie sądu wystarczy przedłożyć w odpisie.
Roszczenie o wypłatę środków z zapisu bankowego podlega przedawnieniu roszczeń na zasadach ogólnych w terminie 6 lat, na podstawie art. 118 w związku z art. 731 Kodeksu cywilnego. Termin zaczyna biec w momencie, gdy beneficjent dowiedział się o poczynionym zapisie oraz o śmierci posiadacza rachunku. Po upływie terminu przedawnienia suma przeznaczona na zapis wejdzie w skład spadku i powstanie obowiązek jej zwrotu spadkobiercom posiadacza rachunku.
Zwrot kosztów pogrzebu z rachunku zmarłego
Od dyspozycji wkładem należy odróżnić inną instytucję Prawa bankowego - zwrot kosztów pogrzebu (art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa bankowego).
Bank jest obowiązany wypłacić z rachunku zmarłego posiadacza kwotę wydatkowaną na koszty jego pogrzebu - osobie, która po jego śmierci przedstawi rachunki stwierdzające wysokość poniesionych przez nią kosztów. Nie musi to być członek rodziny ani beneficjent dyspozycji.
Kwota wypłacona z tego tytułu nie może przekroczyć kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Chodzi więc o typowe wydatki - trumnę, miejsce na grób, nagrobek czy ceremonię - oceniane zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku zmarłego. Kwoty wykraczające poza zwyczaje przyjęte w danym środowisku nie podlegają zwrotowi w tym trybie. Podobnie jak kwota dyspozycji, kwota wydatkowana na koszty pogrzebu nie wchodzi w skład spadku po posiadaczu rachunku.
Czy można zmienić lub odwołać dyspozycję wkładem na wypadek śmierci?
Zapis bankowy wywołuje skutki dopiero po śmierci posiadacza rachunku. Do tego momentu posiadacz rachunku nie jest w żaden sposób zobowiązany względem beneficjenta ani banku.
Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 kwietnia 2022 roku (sygn. akt III CZP 57/22), przesądzając, że posiadacz rachunku, mimo złożenia dyspozycji, może swobodnie dysponować zgromadzonymi na rachunku środkami i nie jest zobligowany do zapewnienia na rachunku kwoty odpowiadającej wysokości dyspozycji.
W związku z tym - oraz z uwagi na treść art. 56 ust. 3 Prawa bankowego - posiadacz rachunku może zmienić lub odwołać dyspozycję wkładem na wypadek śmierci w każdej chwili, aż do momentu swojej śmierci. Wystarczy złożyć bankowi kolejne pisemne oświadczenie.
Zmiana może polegać na dopisaniu do dyspozycji wkładem kolejnych osób uprawnionych albo na zmianie wysokości kwoty przeznaczonej na zapis. Może być też tak, że dyspozycja zostanie przez posiadacza rachunku zmieniona tylko częściowo - co do jednego z beneficjentów.
Odwołać dyspozycję można również w sposób dorozumiany - w szczególności poprzez likwidację rachunku albo modyfikację umowy rachunku, na przykład przekształcenie go w rachunek wspólny (do rachunków wspólnych dyspozycji stosować nie można, więc konta wspólne przekreślają wcześniejszy zapis). Podobny skutek nastąpi, gdy posiadacz rachunku wydał wszystkie lub większość środków zgromadzonych na rachunku oszczędnościowym - wypłata zapisu będzie wtedy niemożliwa z uwagi na brak sumy potrzebnej do jego pokrycia. Jeżeli posiadacz rachunku wydał środki tylko częściowo, dyspozycja zostanie zrealizowana w pozostałym zakresie.
Odwołanie nie zamyka drogi do ponownego zabezpieczenia bliskich na wypadek śmierci. Dyspozycja wkładem może zostać złożona ponownie - także na rzecz innych osób. Odwołać dyspozycję najprościej w ten sam sposób, w jaki została złożona: pisemnie w oddziale banku albo elektronicznie. Za odwołanie dyspozycji bank może pobrać opłatę zgodnie ze swoją tabelą opłat (informacje o opłatach w cennikach banków także nie stanowią oferty).
Co więcej, posiadacz rachunku nie może zobowiązać się wobec kogokolwiek, że nie odwoła dyspozycji ani nie zmieni jej treści. Umowne wyłączenie tego uprawnienia byłoby sprzeczne z regulacjami, które wprowadziło Prawo bankowe.
Zapis bankowy a spadek
Zgodnie z polskim prawem spadkowym rozrządzać majątkiem na wypadek śmierci można jedynie w drodze testamentu (art. 941 Kodeksu cywilnego). Instytucja zapisu bankowego stanowi wyjątek od tej zasady.
Zapis bankowy nie jest zapisem w rozumieniu Kodeksu cywilnego, w związku z czym przepisy o zapisach zwykłych czy zapisach windykacyjnych nie znajdą do niego zastosowania. Zapisu bankowego nie należy też zrównywać z umową darowizny.
Kwota zapisu bankowego nie wchodzi w skład spadku po osobie, która złożyła dyspozycję wkładem na wypadek śmierci - nie jest więc przedmiotem dziedziczenia. Dyspozycji nie mogą zmienić ani odwołać spadkobiercy po śmierci posiadacza rachunku.
Zapis bankowy nie podlega również zaliczeniu na poczet zachowku czy schedy spadkowej przy dziale spadku. Beneficjenci zapisu nie odpowiadają także za długi spadkowe - wyjątkiem jest możliwość wysunięcia przeciwko nim skargi pauliańskiej, uregulowanej w art. 527 i następnych Kodeksu cywilnego.
Skoro środki wypłacone na podstawie dyspozycji nie są przedmiotem dziedziczenia i nie wchodzą do masy spadkowej, spadkobiercy nie mają wpływu na ich losy - niezależnie od wysokości zgromadzonych na rachunku środków (w granicach ustawowego limitu).
Czym różni się zapis bankowy od zapisu windykacyjnego i zapisu zwykłego?
Rozrządzić na wypadek śmierci kwotą znajdującą się na rachunku bankowym można również w drodze zapisu zwykłego lub zapisu windykacyjnego. Jeżeli jednak posiadacz rachunku zdecyduje się na takie rozwiązanie, kwota przeznaczona na zapis będzie wchodziła w skład spadku, a do jej wypłaty na rzecz zapisobiercy będą zobowiązani spadkobiercy posiadacza rachunku.
Zastosowanie znajdą wtedy wszystkie przepisy dotyczące zapisu zwykłego lub zapisu windykacyjnego - w tym przepisy o doliczeniu zapisu windykacyjnego do podstawy obliczenia zachowku (art. 993 Kodeksu cywilnego) czy o zaliczeniu na schedę spadkową (art. 1039 Kodeksu cywilnego).
Zapis bankowy działa poza spadkiem, ale ma za to ograniczenia: obejmuje tylko pieniądze z rachunków oszczędnościowych, tylko do wysokości ustawowego limitu i tylko na rzecz najbliższej rodziny. Co ważne, dyspozycja wkładem na wypadek śmierci ma pierwszeństwo w realizacji przed wykonaniem zapisów testamentowych. Wybór między dyspozycją wkładem na wypadek śmierci a zapisem testamentowym zależy więc od tego, co i komu chcemy przekazać.
Zapis bankowy a podatek od spadków i darowizn
Nabycie środków na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci podlega podatkowi od spadków i darowizn - tak samo jak nabycie spadku (art. 1 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn).
Beneficjenci należą jednak zawsze do najbliższej rodziny, mogą więc skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku. Warunkiem jest zgłoszenie nabycia do naczelnika właściwego urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Kwota wypłacona na podstawie dyspozycji podlega zgłoszeniu - osoby, które ją otrzymały, powinny zgłosić ten fakt do urzędu skarbowego samodzielnie - bank tego za nie nie zrobi.
⚖️ Pomoc prawna w Krakowie
Masz problem z zapisem bankowym?
Doradzam w sprawach spadkowych nie tylko w Krakowie.